[1]Հարցազրույց ՀՅԴ ԳՄ փոխներկայացուցիչ, ԱԺ ՀՅԴ խմբակցության պատգամավոր Աղվան Վարդանյանի հետ:
-Պարոն Վարդանյան, քաղաքապետը 1-2 ամսով կասեցրեց տրանսպորտի սակագնի բարձրացման որոշումը: Ձեր կարծիքով, ի՞նչ էր սա նշանակում, եւ, առհասարակ, ի՞նչ է նշանակում սակագնի բարձրացման «ժամանակավորապես կասեցում» արտահայտությունը:
– Նախ, իմ տպավորությամբ, խոսքը 1-2 ամսի մասին չէ: Գոնե` 1 տարի: Կասեցման որոշումը մեր քաղաքացիների ակտիվ դիրքորոշման շնորհիվ էր: Առանց խորանալու ներիշխանական հնարավոր հարաբերությունների մեջ՝ արձանագրենք, որ մեր երիտասարդները հետեւողական քաղաքացիական դիրքորոշում ցուցաբերեցին: Ցավոք, անկախությունից հետո մեր երկրում այդպես էլ չենք կարողացել ձեւավորել պետական մտածողություն ունեցող քաղաքացու կերպար, որը պատրաստ է պայքարել իր իրավունքների համար: Այս մի քանի օրերի փորձառությունը ցույց տվեց, որ ունենք անկախության սերունդ, որը մտածում է այսօրվա արժեհամակարգով, տեր է իր իրավունքներին: Ինչ հրաշք ջահելներ են, ու ինչ լավն էր Մնացականյան Լալան: Նրանց հաջորդ գործը, վստահ, «Մենք մեր երկրից ոչ մի տեղ չենք գնալու: Փորձեք խանգարել լավ երկիր դառնալուն» է լինելու: Այս սերունդն այլեւս չի նահանջելու: Սա է ամենակարեւորը:
– Կիսո՞ւմ եք տեսակետը, որ քաղաքապետի որոշումը 150 դրամ սակագնի վերաբերյալ հիմնավորված չէր եւ հատկապես իրավական մասով թույլ էր:
– Առաջին իսկ պահից ակնհայտ էր, որ այդ որոշումը մի քանի առումներով սխալ էր: Այս կարգի համապարտադիր որոշումը չէր կարող այդքան հապճեպ եւ թաքուն կայացվել: Մի որոշում, որ տարածվում է բոլորի վրա եւ պարտադիր է, չի կարող անհատական որոշում լինել: Այն առնվազն պետք է լիներ նորմատիվային ակտ եւ կայացնելուց առաջ մանրամասն ու հրապարակային քննարկվեր: Որոշումը սխալ էր ի սկզբանե: Եվ հետո, մենք այդքան խոսում ենք բիզնեսի եւ քաղաքականության տարանջատման մասին: Արդյո՞ք այստեղ շահերի բախում չկա. ես ինչպե՞ս կարող եմ սակագին բարձրացնել մի ոլորտում, ուր ինքս բիզնես շահեր ունեմ: Որոշումը նաեւ բացարձակապես չէր կարող հիմնավորված լինել: Այսօր տրանսպորտի համակարգում ունենք մի վիճակ, երբ ֆինանսական հոսքերն անվերահսկելի են: Ոչ ոք չի կարող ասել, թե ինչ գումարներ են գոյանում, ինչպես են դրանք բաշխվում ու վերաբաշխվում: Ուղղակի անհնար է ճշգրիտ հաշվարկ անել, քանի դեռ չունենք միասնական վճարային համակարգ, երբ թափանցիկ ու պարզ կդառնա, թե յուրաքանչյուր դրամն ինչպես է առաջանում ու բաշխվում: Այժմ այդ ամենն անվերահսկելի է, ստվերային հսկայական ֆինանսական հոսքեր կան համակարգում: Եւ հետո՝ ունենք տրանսպորտով զբաղվող եւ մասնավոր ընկերություններ, եւ պետական կազմակերպություններ` ավտոբուսային պարկեր: Մոտեցումը չի կարող նույնը լինել: Ունենք կազմակերպություններ, որոնց անելիքն անհստակ է, բայց նրանք ֆինանսական հոսքեր են տնօրինում: Հիմա, երբ քաղաքապետը կասեցրել է որոշումը եւ առաջարկում է ստեղծել հանձնաժողով, շատ կարեւոր է, որ ընդգրկվեն նաեւ այս շարժման ակտիվ ներկայացուցիչները: Հետո միայն հնարավոր կլինի խոսել սակագնի եւ ոլորտում միասնական համակարգի ներդրման մասին: Միջանկյալ ասեմ, որ որոշումը կասեցնելու եւ աշխատանքային խումբ ստեղծելու առաջարկ անում էր նաեւ Դաշնակցությունը:
– Պարոն Վարդանյան, այս օրերին սոցցանցերում քննարկվող ամենաթոփ թեման այն է, որ երիտասարդները հաղթանակ գրանցեցին, քանի որ շարժումը չքաղաքականացվեց, եւ քաղաքական կուսակցություններն առանձնապես դերակատարություն չունեցան: Համակարծի՞ք եք այս տեսակետին:
– Գիտեք, ժամանակները փոխվում են, հասարակությունները շարժվում են նոր մեխանիզմներով, նոր ձեւերով: Քաղաքական ուժերը եւս պարտավոր են վերափոխվել եւ ժամանակակից մեթոդներով գործել: Բայց հակադրել քաղաքացիական հասարակությանը քաղաքական ուժերին, կուսակցություններին, հիմքից սխալ է: Ես համաձայն չեմ: Նույն այս շարժման մեջ ակտիվորեն ներգրավված էին քաղաքական ուժերի երիտասարդական թեւերը: Դաշնակցությունը նույնպես հայտարարություն արեց: Քաղաքացիական հասարակությունը եւ քաղաքական ուժերը պետք է փոխլրացնեն իրար: Ի վերջո, քաղաքականությունը վարելու են քաղաքական ուժերը: Գուցե սա ամենավատ մեխանիզմն է, բայց, ինչպես Չերչիլն էր ասում, մարդկությունն ավելի լավ մեխանիզմ առայժմ չի ստեղծել: Քաղաքականն ու քաղաքացիականն իրար լրացնող, պետական կառավարումը թափանցիկ, հրապարակային, արդյունավետ դարձնող մեխանիզմներ են:
– Իսկ Դուք այս պարագայում շարժումը քաղաքականացնելու փորձեր չտեսա՞ք:
– Գիտեք՝ կառավարության նիստում վարչապետն ասաց, որ որոշ քաղաքական ուժեր փորձում են միջամտել եւ այլն… Ես կարող եմ միայն մեր մասին խոսել: Մենք քաղաքական գնահատական տվեցինք այդ որոշմանը մեր հայտարարությամբ եւ թողեցինք, որ ինքնաբուխ շարժումը գնա իր ընթացքով: Շահարկումը, ուրիշի արածը յուրացնելը մեզանից կիլոմետրերով հեռու է: Ուրիշների մասին չեմ ուզում խոսել:
– Այս ընթացքում իշխանությունները, կարելի է ասել, բավական պասիվ դիրք էին բռնել, կառավարությունը նույնպես մի կողմ էր քաշվել: Ձեր կարծիքով, ինչո՞վ էր պայմանավորված իշխանությունների նման դիրքորոշումը:
– Անընդունելի է այն դիրքորոշումը, երբ կառավարությունն ուզում է ձեռքերը լվանալ եւ ասել, թե այս որոշումը զուտ քաղաքապետարանի տիրույթում է: Չի կարող այդպիսի բան լինել, եթե նույնիսկ այսօրվա օրենսդրությունն այդպիսի սողանցքներ է թողել: Մի որոշում, որը տարածվում է Հայաստանի բնակչության առնվազն կեսի վրա, չի կարող կառավարության պատասխանատվությունից դուրս լինել: Չի կարող պետական լիազոր մարմինը` կապի եւ տրանսպորտի նախարարությունը, մի կողմ քաշված լինել: Չի կարող կառավարությունն այստեղ խոսք չունենա ասելու: Եթե այստեղ կան օրենսդրական բացեր, պետք է արագ լրացնել դրանք:
– Պարոն Վարդանյան, Ձեր կարծիքով, քաղաքապետի որոշման վերանայումը բացառապես պայմանավորված էր հասարակական ճնշմա՞մբ, թե՞, ամեն դեպքում, եւս մեկ անգամ, բայց ոչ հրապարակային, հնչեց «Տարոն, սիրուն չի» հայտնի խոսքը:
– Ես արդեն ասացի՝ չեմ ուզում մտնել հնարավոր ներկուլիսային հարաբերությունների մեջ: Չեմ ուզում մտնել, որովհետեւ փաստերը մեր աչքի առաջ են: Փաստ է, որ առաջին 1-2 օրերին տարբեր պաշտոնյաների բերանով փորձում էին ասել, որ որոշումը վերջնական է, վերանայման ենթակա չէ, բայց երբ շարժումն իսկապես տարածվեց, եւ մարդկանց մեջ առաջացավ կողք կողքի կանգնելու, միասին գործ անելու, սիրով ու ջերմությամբ արդյունքի հասնելու կամքը, քաղաքապետն այլեւս հարկադրված էր հետքայլ անել: Ասեմ նաեւ, որ գնահատում եմ սխալից նահանջելու քաղաքապետի որոշումը: Կարծում եմ՝ սա դաս է երկար տարիների համար:
– Այս ընթացքում իշխանական թեւի Ձեր կոլեգաների կողմից ամենատարբեր որակումները տրվեցին շարժմանը եւ ակտիվիստներին: Ինչպե՞ս եք վերաբերվում դրան:
– Բնականաբար, բացասական եմ վերաբերվում: Եթե մարդը, լինելով իշխանական համակարգում, գտնում է, որ իշխանությունը միշտ ճիշտ է, դա շանտղություն է: Մարդը, քաղաքական մարդը նույնպես, անկախ նրանից, թե որ ուժն է ներկայացնում, չի կարող արդարությունից ու բարոյական արժեքներից խուսափել: Իրերն իրենց անուններով կոչելը միշտ ճիշտ է: Ես շատ ավելի ուրախ կլինեի, որ իշխանությունը ներկայացնող դեմքերն օբյեկտիվ գտնվեին եւ ճիշտ գնահատական տային այս պրոցեսին: Հիմա, երբ որոշումը կասեցված է, նրանք մտածելու բան ունեն, չէ՞:
– Պարոն Վարդանյան, ակտիվիստները քաղաքապետարանից պահանջում են տրանսպորտի ապամենաշնորհացում: Կարծում եք քաղաքապետարանը կգնա՞ այդ քայլին, հաշվի առնելով այն, որ տարբեր օլիգարխներ, ինչպես նաեւ մի շարք պատգամավորներ ու պաշտոնյաներ են գծատերերը:
– Նախ՝ գծատեր հասկացությունը պետք է վերանա: Հայաստանում պետք է գործի համապետական միասնական տրանսպորտային քաղաքականություն: Առաջնահերթ է թափանցիկ ֆինանսական համակարգի ձեւավորումը: Մասնավորը կարող է ներդրումներ անել, բաժնեմաս ունենալ ընդհանուր համակարգում: Նոր սակագնի մասին կարող է խոսք լինել ոլորտի արդիականացումից, բնակչության եկամուտների տրամաբանական աճից, սոցիալական խոցելի խմբերի շահերը հաշվի առնելուց հետո միայն: Գծատեր կոչվածները մեկուկես տասնամյակ գերաշահույթ են ունեցել: Հիմա թող գոտիները մի փոքր, շատ փոքր ձգեն: Կդիմանան:
Սոնա ՀԱՐՈւԹՅՈւՆՅԱՆ
hraparak.am