[1]«ՀՈՒՍԿ»-ի աշխատանքները շատ բազմածաւալ եւ միաժամանակ շատ բազմաբնոյթ են, ներհամայնքային մեծ ծրագրեր ունենք՝ համայնքի հասարակութեան համար, ինչպէս՝ Ապրիլ 24-ի կենտրոնական ձեռնարկը, ազգային-ազատագրական պայքարին նւիրւած տօնակատարութիւնները:
«Հայ Դատն այսօր» խորհրդաժողովի 10-ամեակին ընդառաջ
Հարցազրոյց՝ «ՀՈՒՍԿ» հաստատութեան վարչութեան նախագահ Յովսէփ Աւետեանի հետ
Հ.- Արդէն ամիսներ է, որ «ՀՈՒՍԿ» հաստատութիւնը նորընտիր վարչութիւն ունի: Որպէս վարչութեան նախագահ՝ կը խնդրէի մեկնաբանէք, թէ այս ամիսների ընթացքում դուք ինչ նոր ծրագրեր էք հասցրել մշակել եւ ինչ էք նախագծել իրականացնելու:
Պ.- Նախեւառաջ շատ շնորհակալութիւն «Ալիք» օրաթերթի խմբագրին եւ խմբագրութեան կազմին, որ մէկ անգամ եւս «ՀՈՒՍԿ» հաստատութեանն ընձեռեցին առիթ, որպէսզի մենք մեր ծրագրերը ներկայացնենք:
Իբրեւ նախաբան՝ ասեմ, որ «ՀՈՒՍԿ»-ը՝ Հայկական հարցերի ուսումնասիրութեան կենտրոնը եւ Հայ Դատի յանձնախումբը նոյն կառոյցն են: Երբեմն շփոթութիւն է ստեղծւում, թւում է՝ տարբեր մարմիններ են, բայց այդպէս չէ, նոյն մարմինն են:
Ունենք աշխատանքներ՝ կարճաժամկէտ եւ երկարաժամկէտ: Կարճաժամկէտ աշխատանքների արդիւնքը մենք անմիջապէս տեսնում ենք, իսկ երկարաժամկէտ աշխատանքների արդիւնքները աւելի երկարատեւ ժամկէտներում են շօշափելի լինում: Օրինակ՝ Ապրիլ 24-ի կենտրոնական ծրագրի դասախօսական բաժինը կարճաժամկէտ աշխատանքների մէջ է մտնում, քանի որ օրւայ քաղաքական տեսանկիւնից է զեկոյց մատուցւում, իսկ երկարաժամկէտը նոյն ծրագրում այն է, որ նոր սերունդի մէջ Հայ Դատի հիմնահարցը եւ պահանջատիրութեան կրակը միշտ վառ է պահում: Սրա արգասիքները մենք այսօր չենք տեսնում, բայց երկարատեւում տեսնում ենք ու ապրում: Սա՝ իբրեւ նախաբան:
Մեր վարչութեան շրջանի սկզբից, երբ սկսեցինք աշխատանքները, արդէն ապրիլի 21-ին Հայ ակումբում յատուկ Իրանի խորհրդարանի պարսիկ պատգամաւորների համար նախաձեռնեցինք միջոցառում, ուր ներկայ էին պարսիկ 12 պատգամաւորներ, նաեւ խորհրդարանի փոխխօսնակ Աբութորաբին, ինչպէս նաեւ պարսիկ մտաւորականներ: Այս միջոցառման ընթացքում, որը նւիրւած էր Հայոց Ցեղասպանութեանը, խորհրդարանի փոխխօսնակ Աբութորաբին երեք անգամ Հայոց Ցեղասպանութիւն եզրոյթը օգտագործեց եւ դա մեծ ձեռքբերում էր մեզ համար, որովհետեւ որպէս պաշտօնական պետական այր՝ մինչ այժմ այս եզրոյթը չէր շեշտւել եւ օգտագործւել որեւէ մէկի կողմից: Եղել են շեշտադրումներ, օրինակ՝ դոկտ. Ահմադինեժադը իր նախընտրական քարոզարշաւում դատապարտել էր Հայոց Ցեղասպանութիւնը, դոկտ. Խաթամին իր նախագահութեան շրջանում Ծիծեռնակաբերդ էր այցելել, բայց որպէս օրւայ պատասխանատու անձ՝ որեւէ մէկը մի քանի անգամ շեշտի Հայոց Ցեղասպանութիւն եզրոյթը, դա չէր պատահել: Բնականաբար, մեր համագործակցութեան արդիւնքում՝ Իրանի Իսլ. խորհրդարանում մեր երկու պատգամաւորների՝ դոկտ. Կարէն Խանլարեանի եւ պրն. Ռոբերտ Բեգլարեանի հետ կարողացանք նման միջոցառում կազմակերպել: Նոյն օրերին տեղի ունեցաւ նաեւ Ապրիլ 24-ին նւիրւած կենտրոնական միջոցառումը, որտեղ որպէս օրւայ բանախօս՝ Լիբանանից հրաւիրւեց Վիգէն Աւագեանը:
Ապրիլի 25-ին Սիրիայի եւ սիրիահայութեան մասին դասախօսեց պրն. Աւագեանը՝ «Ալիք»-ում, որը կրկին մեր նախաձեռնութիւնն էր: Սիրիայի եւ սիրիահայութեան հարցը մեր Հայ Դատի յանձնախմբի ուշադրութեան կենտրոնում է եւ ուշի-ուշով հետեւում ենք ու այս թեմայով նման դասախօսութիւններ շարունակական կը լինեն: Մէկ ուրիշ նախաձեռնութիւն, որը արդէն իսկ իրականացւում է, լսարանների շարանն է, այն կայանում է ամսական պարբերականութեամբ, տեղի է ունենում ՀՈՒՍԿ-ում՝ իրանական շրջանակների համար, բայց հայերն էլ մասնակցում են:
Հ.- Պրն. Աւետեան, այս հարցին կը ցանկանայի աւելի կենտրոնանաք եւ մանրամասնէք: Որքան տեղեակ եմ, պարսիկ մտաւորական մասնակիցների հետաքրքրութիւնը, ցանկութիւնը՝ մասնակցելու համար, մեծացել է: Սա ինքնին դրական միտում է Հայ Դատի առումով:
Պ.- Այո, մենք կարողացել ենք այս կարճ ժամանակաընթացքում, իրանական աւելի լայն շրջանակների հետ շփւել, թէպէտ պիտի ասեմ, որ այս աշխատանքները սկսւել են նախկին շրջանից. այս շրջանակների մեծ մասը հետազօտական ու ուսումնասիրական կենտրոններ են եւ նրանց ներկայացուցիչները մեր դասախօսութիւններին ներկայ են լինում ու փոխադարձաբար՝ իրենք էլ մեզ են հրաւիրում՝ իրենց սեմինարներին մասնակցելու: Նրանց հետ կապւած՝ համագործակցութեան ապագայի մեծ ծրագրեր ունենք, բայց տեսնենք՝ ինչպէս կը ստացւի:
Թղթ.- Փաստօրէն, այս լսարանները գնալով առաւել կակտիւանան:
Պ.- Յուսով ենք, որ աւելի կակտիւանան. իհարկէ, արդէն շեշտեցի, որ ամիսը մէկ անգամ կայանում են, եւ խորհրդաժողովների տեսքով. յուսով ենք՝ աւելի կակտիւացնենք լսարանները:
Աշխատանքների շարանից՝ դասախօսութիւններից, որ կազմակերպել էինք, այս վերջերս Սիրիայի հարցի շուրջ էր եւ կրկին շնորհակալութիւն այստեղ «Ալիք»-ին, որ թերթի առաջին էջում անդրադարձել էր. օրւայ դասախօսը Սիամաք Քաքային էր, որը Սիրիայի հարցի շուրջ դասախօսեց, եւ որը շեշտը դրեց «Թուրքիայի ներդրումը՝ Սիրիայի հակամարտութեան մէջ», հարցին:
Անցեալ ամիս լսարան չունեցանք, քանի որ ռամազան ամսում էինք, այս ամիս արդէն կրկին այս շարանները կը շարունակւեն: Այս հարցի մասին ցանկանում եմ նշել, որ մեր երիտասարդութեան կողմից բաւականին մեծ հետաքրքրութիւն է դրսեւորւում, եւ եթէ կան հետաքրքրւողներ, խնդրում եմ դիմեն ՀՈՒՍԿ-ին եւ դիմումնագիր կարող են լրացնել ու շարունակական դասախօսութիւններին մասնակցել: Ես կարծում եմ՝ սա ընձեռւած լաւ առիթ է, որ դիմենք մեր երիտասարդութեանը, որ գան մաս կազմեն ՀՈՒՍԿ-ի մեր աշխատանքներին, մեր բարեկամների ցանցին եւ այսպիսով՝ կը հրաւիրւեն մեր դասախօսութիւններին:
Խօսեցինք ՀՈՒՍԿ-ի բարեկամներից եւ անդրադառնամ մեր բարեկամների մարմնին: Ես աշխարհասփիւռ Հայ Դատի յանձնախմբերին մօտկից ծանօթ եմ: ՀՈՒՍԿ-ը այստեղ եզակի է, քանի որ միակն է, որ ունի Հայ Դատի բարեկամների մեծ ցանց, որոնք անդամակցում են ՀՈՒՍԿ-ին, այդպիսով՝ մեր կենտրոնը եզակի է:
Քիչ առաջ հպանցիկ շեշտեցի, բայց հիմա ցանկանում եմ առաւել մանրամասն անդրադառնալ, որ իրանական մամուլի եւ որոշ զանգւածային լրատւամիջոցների հետ մենք սերտ կապերի մէջ ենք: Մենք Հայոց Ցեղասպանութեանն առնչւող եւ հայերի մասին պատմական իրողութիւններ ենք նրանց տրամադրում, այս կապն էլ գնալով զարգանում է, նախկինում աւելի քիչ էր, բայց այժմ գնալով ընդլայնում ենք, ընդլայնում ենք նաեւ լրատւութեան տարածման հնարաւորութիւնների դաշտը:
Բոլոր համայնքային միութիւնների հետ սերտ կապի մէջ ենք եւ համագործակցում ենք: Վերջին համատեղ աշխատանքը, որ իրականացրեցինք, Սումգայիթի մասին դասախօսութիւնն էր, որը Հայ մշակութային «Արարատ» կազմակերպութեան հետ համագործակցաբար իրականացրեցինք եւ որին աջակցեց նաեւ ԻԻՀ-ում ՀՀ դեսպանութիւնը, այն բաւականին լաւ ընդառաջւեց:
Եւ նոյնչափ լաւ կապերի մէջ ենք Հայոց Ցեղասպանութեան 100-ամեակի յանձնախմբի հետ, նրանց հետ համագործակցում ենք, իրենք որոշ աշխատանքներ արդէն շատ լաւ ծրագրաւորել են, պայմանաւորւածութիւն է ձեռքբերւել որոշ աշխատանքներ միասին համագործակցաբար իրականացնել:
Կարեւորագոյն աշխատանքներից մէկը, որը ՀՈՒՍԿ-ը արդէն տարիներ է, որ իրականացնում է, շատ արհեստավարժ եւ լուրջ աշխատանք է, դա «Պայման» պարբերականի աշխատանքն է: Արդէն շուրջ 17 տարի է, որ «Պայման»-ը հրատարակւում է: «Պայման»-ի ձեռքբերումները շատ են, հիմա՝ առաւել, քանզի մենք կարողացել ենք վերջին մի քանի տարիներում մօտ 30%-ով նրա տարածումն աւելացնել, դա նաեւ նշանակում է, որ «Պայման»-ի պահանջարկն է աւելացել, ստւարածաւալ է դարձել, նիւթերի բովանդակութիւնը աւելի հետաքրքիր է դարձել, շատ մասնագիտական յօդւածներ են գրւում, եւ պարսիկ մտաւորականութեան մօտ այն մեծ հետաքրքրութիւն է առաջացնում:
Թղթ.- Կարծում եմ՝ այստեղ պէտք է կարեւորութեամբ արձանագրենք նաեւ այն փաստը, որ «Պայման»-ի դերը նաեւ էական է նրանով, որ պարբերականը օտարագիր լինելով՝ Հայ Դատի հիմնահարցը արտացոլում է իրանցի հասարակութեանը եւ յատկապէս մտաւորականութեան լայն շերտերին:
Պ.- Իհարկէ, ոչ միայն Հայ Դատը, այլ նաեւ հայոց պատմութիւնը եւ իրանահայութեան պատմութիւնը: Առաջիկայ համարը, որը շուտով լոյս կը տեսնի, ամբողջութեամբ նւիրւած է Հայոց Ցեղասպանութեանը: Եւ, ընդհանրապէս, պարբերականը մշտապէս կարողացել է մեզ լաւագոյնս ներկայացնել պարսիկ իրականութեանը:
Հ.- Խօսեցինք Հայոց Ցեղասպանութեան 100-ամեակի յանձնախմբի հետ Ձեր համագործակցութիւնից. արդեօք այդ տարելիցը նշանաւորող բազմապիսի աշխատանքներ ունէ՞ք ծրագրաւորած, եւ հետաքրքիր է այդ ծիրում ինչպիսի աշխաատնքներ էք ծրագրել:
Պ.- Մի հանդիպում ունեցանք՝ Հայ Դատի յանձնախումբը Հայոց Ցեղասպանութեան 100-ամեակի յանձնախմբի հետ, առաջարկների փաթեթը շատ ծաւալուն էր, այս փաթեթն իր մէջ ներառում էր թէ՛ հայաշխարի հետ, այդ թւում հայաստանեան ծրագրեր, եւ թէ՛ բնականաբար, ներքին ներհամայնքային ծրագրեր: Ճիշտ է, ծրագրերը շատ են, բայց միաժամանակ նիւթական միջոցները նկատի առնելով՝ պէտք է տեսնենք՝ այդ ծրագրերից ինչ տոկոսը կարող ենք իրականացնել:
Հ.- Այս տարի «Հայ Դատն այսօր» խորհրդաժողովը յոբելեանական թւական է թեւակոխում՝ 10-րդ տարի. ինչո՞վ էք նշանաւորելու այս թւականը: Ե՞րբ է կայանալու այս անգամ խորհրդաժողովը:
Պ.- Մտածում ենք՝ խորհրդաժողովը կազմակերպել հոկտեմբեր կամ նոյեմբեր ամսում. դեռ յստակ թւականը պարզ չէ: 10-ամեակը, բնականաբար, մեզ համար էլ յատկանշական թւական է: Այս տարիների ընթացքում խորհրդաժողովը մեծ վերելք ապրեց եւ կայացած լուրջ իրականութիւն է որպէս այդպիսին: Այս խորհրդաժողովների կայացման բոլոր ժամանակներում հիւրընկալւել են անւանի քաղաքական գործիչներ, մտաւորականներ եւ այս ողջ հանրագումարը, մտքերի արծարծումը, քննարկումը կարող է նպաստել Հայ Դատի արդարացի լուծման ճշգրիտ ուղուն: Մեզ համար մեր աշխատանքների ծիրում այս խորհրդաժողովը ամենակարեւոր աշխատանքներից մէկն է:
Այս 10-ամեակը արժանւոյնս նշանաւորելու-կայացնելու համար՝ նորարարութիւններ ենք մտածում, ինչպէս, օրինակ, այս 10 տարիների ընթացքում ամենամեայ խորհրդաժողովներին որպէս հպանցիկ հայեացք նետելու գաղափարից ելնելով՝ ֆիլմ պատրաստենք, արտերկրից բազմաթիւ ծանրակշիռ քաղաքական գործիչներ ու մտաւորականներ հրաւիրել եւ ներկայացւող նիւթերի բեմահարթակում բաւականին փոփոխութիւններ կը լինեն:
Հ.- Եթէ կարելի է, պրն. Աւետեան, անդրադառնանք ՀՈՒՍԿ-ի աշխատանքներում երիտասարդութեան հետաքրքրւածութեան մակարդակին: Որքանո՞վ է այսօր հայ երիտասարդութիւնը հետաքրքրութիւն դրսեւորում Ձեր աշխատանքների նկատմամբ:
Պ.- ՀՈՒՍԿ-ն ունի մեծ հնարաւորութիւն. ինչպէս գիտէք, ֆիլմադարան, գերյագեցած մասնագիտական գրադարան՝ Հայոց Ցեղասպանութեան թեմայով, երկու բաժիններն էլ բաց են մեր հայ հասարակութեան առջեւ, յատկապէս՝ երիտասարդութեան:
Ֆիլմադարանը անընդմէջ թարմացւում է. անմիջապէս, աշխարհի որ անկիւնում էլ դա լինի, եթէ Հայոց Ցեղասպանութեան կամ հայութեանը վերաբերող նոր ֆիլմ կամ մատենաշար է ցուցադրւում, անմիջապէս աշխատում ենք ձեռքբերել եւ հարստացնել մեր ֆիլմադարանը: Եւ երիտասարդութեանը, կարծում եմ, սա շատ հետաքրքրող գործօն պէտք է լինի, քանի որ մենք նաեւ ցանկութեան դէպքում կրկնօրինակը կարող ենք նրանց տրամադրել: Գրադարանի առումով շեշտեմ, որ մենք ունենք այս դէպքում նաեւ պարսիկ հետաքրքրւող երիտասարդներ՝ համալսարանի ցենզը կամ գերլիսանսի իրենց ատենախօսութիւնների համար, որոնք, օրինակ, առնչւում են հայութեանը կամ Հայոց Ցեղասպանութեանը. նրանք դիմում են մեզ եւ օգտւում են մեր գրադարանից:
Մենք այժմ մտածում ենք աւելի բանուկ դարձնել մեր գրադարանը. բանուկ դարձնելու համար՝ տարատեսակ եղանակներ ենք մտածում. օրինակ՝ օնլայն կամ այլ եղանակներ, որպէսզի առաւել հասանելի լինեն երիտասարդներին:
Մեր ենթայանձնախմբերում ներգրաււած երիտասարդների աշխուժութիւնը բաւականին ակնառու է: Հայ Դատի աշխատանքներում երիտասարդութեան հետաքրքրւածութիւնը բաւականին մեծ է:
Հ.- Խօսենք ՀՈՒՍԿ-ի ծրագրերում նորարարութիւններից եւ նախագծերի թարմացումներից:
Պ.- ՀՈՒՍԿ-ը հիմա նոր կայքէջի վրայ է աշխատում: Մի քանի շաբաթից նոր կայքէջը արդէն նոր տեսքով կը ներկայանայ մեր հասարակութեանը՝ պարսկերէն եւ հայերէն լեզուներով, իսկ «Պայման»-ը www.paymanonline.com արդէն իսկ իր կայացած կայքէջն ունի: Կայքէջը՝ դա երիտասարդութեան հետաքրքրութիւնը այսօր գրաւելու ձեւերից եւ եղանակներից մէկն է:
Հ.- Ինչպիսի՞ հարցերի եւս կը ցանկանաք անդրադառնալ այս ծիրում, որոնց չենք անդրադարձել մեր զրոյցի ընթացքում:
Պ.- ՀՈՒՍԿ-ը տարիների ընթացքում գրքերի հրատարակութեան առումով ակտիւ է եղել. այժմ էլ ունենք հրատարակւելիք գրքեր, որոնց համար սպասում ենք պատկան նախարարութիւնից իրաւունք ստանալուն: Գրքերի հրատարակումը, անհրաժեշտութեան դէպքում՝ դրանց թարգմանութիւնը մեր կարեւորագոյն աշխատանքներից են եւ մենք հետեւողական ենք այդ հարցում:
Այսօր զսպանակող խնդիր է նիւթական բացը եւ օգտւելով առիթից՝ շնորհակալութեան խօսք եմ ցանկանում ուղղել՝ մեր բարերարներին, որոնք միշտ մեր կողքին են ու միշտ օժանդակում են մեզ մեր ծրագրերի իրագործման մէջ, թեմի առաջնորդին՝ Տ. Սեպուհ արք. Սարգսեանին, Թեմական խորհրդին, Հայ ակումբին, Հայ Ուս. «Չհարմահալ» միութեանը եւ միւս միութիւններին, որոնք շատ յաճախ մեզ վայր են տրամադրում, որպէսզի մենք մեր ծրագրերն իրականացնենք:
Մեր խորին շնորհակալութիւնը «Ալիք» օրաթերթի խմբագրին եւ բոլորին՝ ողջ աշխատակազմին, որոնք միշտ մեր կողքին են:
Հարցազրոյցը վարեց
ԱՐՄԻՆԷ ԷԼԻԱԶԵԱՆԸ
17/08/2013
alikonline.ir