[1]Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ԱԺ նույնանուն խմբակցության քարտուղար Աղվան Վարդանյանը վստահ է, որ երբ աշխարհի բոլոր կարևոր երկրները ճանաչեն Հայոց ցեղասպանությունը՝ դրան կհետևի նաև հայկական հարցի իրավական լուծումը։ Անդրադառնալով ԱՄՆ նախագահ Օբամայի հայտարարությանը՝ ՀՅԴ պատգամավորը նկատեց, որ այսպես, թե այնպես ԱՄՆ-ն մի օր ճանաչելու է Հայոց ցեղասպանությունը. «Իսկ երբ կլինի՝ իրենց խնդիրն է։ ԱՄՆ-ն այն երկիրն է, որ ձգտում է ցանկացած հարցում լինել առաջինն աշխարհում, ես շատ չէի ցանկանա, որ այս …»։
-Պարո՛ն Վարդանյան, Ցեղասպանության ճանաչման գործընթացը ՀՅԴ տարբեր քաղաքական գործիչներ ցունամի անվանեցին։ Դուք էլ եք կարծո՞ւմ, որ արդյունքը սպասելիից ավելի էր։
– Դուք հարցը սխալ եք ձևակերպում, ցունամի արտահայտությունը եկել է թուրքական լրատվամիջոցներից դեռևս մեկ-երկու տարի առաջ։ Այս առումով ես կարծում եմ՝ իսկապես վերջին երկու, երեք շաբաթների իրադարձությունները այդ թուրքերի իսկ ստեղծած արտահայտությունն արդարացրեցին։ Իսկապես այսօր աշխարհի բոլոր առաջատար լրատվամիջոցների, միջազգային հանրության, բազմաթիվ խորհրդարանների օրակարգում այդ հարցը թիվ մեկ հարցն է և կարծում եմ, որ Հայաստանն իբրև պետություն և մենք իբրև համահայկական կազմակերպություն հսկայական աշխատանք ենք կատարել 100-րդ տարելիցին, որը կարդյունավորի Ցեղասպանության ճանաչումն ու դատապարտումը իբրև նաև կանխարգելում այլ ցեղասպանությունների։
-Իսկ կոնկրետ բացի բարոյական հարթությունում եղած զգալի առաջընթացին, իրավական տեսակետից ի՞նչ տվեց այդ ցունամին։
– Գիտեք, սա քննարկվող խնդիր է, բազմաթիվ կազմակերպություններ՝ այդ թվում նաև Դաշնակցությունը, ստեղծել ենք ճանաչված իրավաբանների խումբ, որոնք աշխատում են այս փաթեթը նաև իրավական հանգուցալուծման տանելու։ Սա ժամանակի խնդիր է և ես վստահ եմ, որ ինչ-որ ժամանակ, երբ որ իսկապես աշխարհի բոլոր կարևոր երկրները ճանաչեն Ցեղասպանությունը՝ կհասնենք նաև նրան, որ իրավական հարթությամբ խնդիրը դրվի, այնպես որ ժամանակի հարց է։
-Պարո՛ն Վարդանյան, որոշ շրջանակներ քննադատում են, թե Հայոց ցեղասպանության հարցը ՀՀ արտաքին քաղաքականության հիմնական հարց դարձնելով՝ ՀՀ–ն կարող է վտանգել հայ-թուրքական հարաբերությունների հնարավոր բարելավմանը…
– Հայ-թուրքական հարաբերություններ գոյություն չունեն, հայ-թուրքական հարաբերությունները այն ինչ արձանագրություններով նախատեսվել էին՝ փաստորեն ձախողվեցին Թուրքայի պատճառով։ Թուրքիան ակնհայտորեն խոսում է Հայաստանի հետ նախապայմաններով և չեղած բանին խանգարել որևէ մեկը չի կարող։ Մենք ուղղակի պարտավոր ենք մեր ազգային, պետական նպատակները հետապնդել և մեր դիրքերի ամրությունը մեզանից է կախված։ Մտածել, որ սրանով մենք մեր անվտանգությունը վտանգում ենք՝ սխալ եմ համարում։ Քեզ հարգում, գնահատում են և՛ իբրև մարդ, և՛ իբրև կազմակերպություն, իբրև պետություն ու ժողովուրդ այնքանով, որքանով դու քեզ ես հարգում ու արժեքները, սկզբունքներն ու հիմնարար թեմաներն արծարծում ես։ Եթե դու հրաժարվում ես դրանից, քո հանդեպ վերաբերմունքը բոլորովին այլ է։ Հարգում են նրան, ով ինքն իրեն հարգում է։
-Իսկ այն տեսակետները, թե ճանաչման գործընթացին մասնավորպես Արևմուտքն ընթացք տալով՝ Թուրքիայի դեմ ինչ-ինչ խնդիրներից ելնելով հերթական անգամ հայկական հարցը որպես գործիք են օգտագործում, դուք հիմնավո՞ր եք համարում։
– Ամեն ինչ կարող են ասել, եթե որևէ մեկն ուզում է ինչ-որ բան հիմնավորել, միշտ պատճառներ կգտնի։ Պատմության մեջ այո՛, եղել են դեպքեր, երբ յուրաքանչյուր պետություն իր նաև աշխարհաքաղաքական շահերը, իր հարաբերություններն այլ պետությունների հետ հաշվի է առել, բայց Ցեղասպանության դատապարտման ու կանխարգելման մասին խոսելը ես չեմ կարծում, որ այդ ենթատեքստում է։ Հոլոքոստի դեպքում, երբ ամբողջ աշխարհն ընդունել ու դատապարտել է, դա դարձյալ այդ հարաբերությունների տիրույթում է։ Ցեղասպանության խնդիրը մի ամբողջ ժողովրդի բնաջնջման խնդիր է, ի վերջո, կան նաև համամարդկային արժեքներ, կան արժեքներ, որոնց առաջադեմ մարդկությունը պարտավոր է հետևել, հաճախ, իհարկե, պետությունները գործում են հակադիր սկզբունքներով, երկու չափ երկու կշիռ սկզբունքներով, բայց սա այն խնդիրն է, հատկապես Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի շեմին, երբ որ աշխարհն իսկապես գիտակցում է, որ առանց դատապարտման, առանց ճանաչման մենք չենք կարող բացառել նման ոճրագործությունների կրկնությունը։
-Իսկ այդ գործընթացից հետո ենթադրվում է, որ ինչ-որ ճնշում կսկսվի Թուրքիայի կողմից Հայաստանի նկատմամբ, գուցե օգտագործեն նաև կրտսեր եղբոր՝ Ադրբեջանի գործոնը՝ սահմանին լարվածություն հրահրելով։ Բացի այդ արդեն իսկ Էրդողանը հայտարարեց, թե Թուրքիայում ապրող հայերին կարող են արտաքսել, բայց չեն արտաքսում։
-Թուրքայի ղեկավարությունն առաջին անգամ չէ, որ նման հայտարարություն է անում, երբ որ Հայաստանում կարևորագույն իրադարձություններն է, և սահմաններում փորձում են լարվածություն ստեղծել և վերջին ամիսների լարվածությունը նաև որոշ չափով հենց կապ ունեն 100-րդ տարելիցի հետ, բայց փա՛ռք Աստծո, մեր սահմաններն անառիկ են, մեր զինվորները կանգնած են, որ նման սադրանքներն անպատիժ չեն մնա։
-Պարո՛ն Վարդանյան, երեկ Կիրո Մանոյանն ասում էր, որ եթե ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման այս տարի էլ մինչև մայիսի 8-ը Վաշինգտոնում նախատեսված հիշատակի միջոցառմանը չարտասանի «ցեղասպանություն» բառը, ապա մենք ոչ թե պետք է հետաքրքրվենք, թե կասի, թե ոչ, այլ հայտարարենք, թե մեզ այլևս պետք չէ։ Դուք համակարծի՞ք եք, որ 100-րդ տարելիցից հետո մենք պահանջելիք չունենք Միացյալ Նահանգներից։
-Գիտեք մենք որևէ մեկից պահանջելիք չունենք, ԱՄՆ-ն այն երկիրն է, իր հայտարարած համամարդկային արժեքներով, որ ուղղակի ես կարծում եմ, որ այսպես թե այնպես ԱՄՆ-ն միանալու է այս դատապարտմանը և ճանաչմանը, երբ կլինի՝ իրենց խնդիրն է։ Միացյալ նահանգներն այն երկիրն է, որ ձգտում է ցանկացած հարցում լինել առաջինն աշխարհում, ես շատ չէի ցանկանա, որ այս հարցում՝ համամարդկային այս արժեքների ճանաչման ու դատապարտման հարցում Միացյալ Նահանգները լիներ վերջին երկիրը։
tert.am