Կառավարման արդյունավետությունը մեր երկրում բավականին փոքր է

«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԱԺ «Դաշնակցություն» խմբակցության քարտուղար Աղվան Վարդանյանը:

– Պարոն Վարդանյան, եթե դուք չէիք կարող կողմ քվեարկել 2016թ. բյուջեի նախագծին, ինչո՞ւ դեմ չքվեարկեցիք, որ ընտրեցիք քվեարկությանը չմասնակցելու տարբերակը:

– Չքվեարկելը շատ կոնկրետ դիրքորոշում է:

– Ձեր կարծիքով՝ 2016թ. բյուջեն ինչպիսի՞ կյանք է խոստանում Հայաստանին:

– Բյուջեն չափից ավելի պահպանողական է, բյուջեի ծախսերի 90 և ավելի տոկոսը պահպանման ընթացիկ ծախսերն են, և կապիտալ զարգացման ծախսերը չափազանց փոքր են: Մենք նման ցուցանիշներ չենք ունեցել: Չորս-հինգ տարի առաջ այդ հարաբերակցությունը եղել է առնվազն 80/20: Երկար տարիներ չենք ունեցել նաև այնպիսի բյուջե, որն աշխատավարձերի, կենսաթոշակների, նպաստների բարձրացում չի նախատեսում: Մեր գնահատականը հետևյալն է՝ նույնիսկ այս փոքր հնարավորություններ ունեցող բյուջեով կարելի է արդյունավետ կառավարել, որակական փոփոխություններ կատարել և գոնե ստեղծել այն բազան, որի վրա հաջորդ տարիներին հնարավոր կլինի զարգացում ապահովել:

– Իսկ 2015թ. բյուջեն հնարավո՞ր էր ավելի արդյունավետ կառավարել, բայց դա չի արվել:

– Անշուշտ: Մենք կարծում ենք, որ ընդհանրապես կառավարման արդյունավետությունը մեր երկրում բավականին փոքր է, և որակական փոփոխություններ են անհրաժեշտ: Կկարողանա՞ այս կառավարությունն այդ հիմքը ստեղծել, որի վրա զարգացման ծրագրեր կդրվեն, և մենք դուրս կգանք այս՝ չափից ավելի զարգացում չապահովող, պահպանողական իրավիճակից, դա արդեն ցույց կտա ժամանակը:

– Ձեր կարծիքով հաջորդ տարի Հայաստանն ավելի՞ է աղքատ լինելու, հատկապես, որ չեն բարձրացվում աշխատավարձերը, կենսաթոշակներն ու նպաստները, բայց թանկացում սպասվում է:

– Որ առաջիկա տարիները ևս դժվար են լինելու՝ ակնհայտ է: Ինչպես ասացի, շատ բան կախված է կառավարման արդյունավետությունից: Մեր եկամուտները նվազում են, արտաքին տնտեսական բազմաթիվ խնդիրներ կան, բայց ես չգիտեմ, հարցը հռետորական համարեք, արդյո՞ք նույն համամասնությամբ նվազում են նաև մեր իշխանավորների, գործադիր իշխանության ներկայացուցիչներ, բիզնեսով զբաղվող ներկայացուցիչների եկամուտները, թե՞ ոչ: Եթե կան դժվարություններ, արդյո՞ք դրանք տարածվում են հասարակության բոլոր շերտերի վրա: Եվ եթե մենք պետք է ձգենք գոտիներս, արդյո՞ք բոլորս պիտի կարողանանք ձգել:

– Իսկ եթե Ձեր այդ հարցը հռետորական չէ, ու ես այն Ձեզ հակադարձեմ, ի՞նչ կպատասխանեք:

– Ես վստահ եմ, որ նույն համամասնությամբ չեն նվազել:

– Իսկ ինչպիսի՞ Հայաստանում ենք ապրում սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեից հետո:

– Սահմանադրական փոփոխությունները դեռևս հրապարակված չեն, դեռևս ընթանում է բողոքարկման փուլը: Բայց մենք մշտապես ասել ենք, որ նոր Սահմանադրության ընդունման հաջորդ օրն անմիջապես մեր կյանքը չի փոխվելու: Եվ շեշտել ենք, որ սա ընդամենը հնարավորություն է, հիմք է հետագա փոփոխությունների: Հասարակությունն ու քաղաքական ուժերը պիտի կարողանան սրան զուգակցել նաև այնպիսի պահանջներ, որոնք դրական ակնկալիք, փոփոխությունների հույս կառաջացնեն հանրության մոտ: Եվ իսկապես, պիտի լուրջ աշխատանքով զբաղվել: Իսկ առաջին կարևորագույն աշխատանքը Ընտրական օրենսգրքի մշակումն է հարյուր տոկոսանոց համամասնական ընտրակարգով և այնպիսի օրենք, որն առավելագույնս կնվազեցնի անվստահությունը ընտրական համակարգի հանդեպ, առավելագույնս թաքուն կամ բացահայտ որևէ ուժի չի տա Ընտրական օրենսգիրքն իր պատկերով օգտագործելու հնարավորություն: Եթե մենք կարողանանք այսքանն անել, ապա ես վստահ եմ, որ 2017թ. մենք կունենանք որակական ընտրություններ, ինչը չափազանց կարևոր է հասարակության մեջ վստահություն առաջացնելու, ինքնահարգանք առաջացնելու, իրենց քվեն կարևորելու առումով:

– Գործող Սահմանադրության շրջանակներում հնարավո՞ր էր երկիրը թե տնտեսապես, թե իրավական առումով ավելի լավ հիմքերի վրա դնել:

– Անշուշտ: Մեր ամբողջ քարոզչության ընթացքում մենք նաև այս հարցերն ենք չափից ավելի կարևորել: Եվ սոցիալ-տնտեսական խնդիրները, և դատական համակարգի անկախության աստիճանի բարձրացումը, որն ուղղակի ազդեցություն է ունենալու տնտեսության վրա:

– Իսկ հնարավոր համարո՞ւմ եք, որ նոր Սահմանադրության պայմաններում ձեր այդ ակնկալիքները չարդարանան:

– Մենք եթե ունենք նպատակ ու պատկերացում, այդ ուղղությամբ աշխատում ենք: Եթե այսօր դրանք չեն իրականանա, ապա ես վստահ եմ, որ վաղը կարդյունավորվի: 25 տարի մենք ասել ենք խորհրդարանական համակարգ, երկու անգամ հանրաքվե է անցկացվել, որը մեր պատկերացումներին չի համապատասխանել: Բայց տեսանք, որ ժամանակն, ի վերջո, ապացուցեց, որ եթե Դաշնակցությունը հետևողականորեն մի բան հետապնդում է, ապա դա իրականանում է: ՀՀ նախագահը հրաշալի գիտի, որ մենք քսան և ավելի տարիներ սա ենք հետապնդել, և նա հայտարարել է, թե ես որքան էլ հարգեի ՀՅԴ-ին, եթե ինքս չհամոզվեի, որ սա ճիշտ ուղղություն է, չէի գնա այդ քայլին:

– Հանրապետական կուսակցության հետ արդեն կարո՞ղ եք կոալիցիա կազմել, նրանք նման հավանականությունը չեն բացառում:

– Մենք որևէ նման խնդիր չենք պայմանավորել սահմանադրական փոփոխություններով, մենք սահմանադրական փոփոխություններին գնացել ենք վստահությամբ և այն համոզումով, որ սա է ճիշտ կառավարման մոդելը: Սա մեզ համար երբեք չի եղել կոալիցիա մտնելու նախապայման: Մենք մշտապես ասել ենք հետևյալը՝ մենք իշխանության կամ ընդդիմության մեջ լինելու որևէ խնդիր չունենք: Եթե համոզված կլինենք, որ մեր պատկերացրած ուղղություններով կա նաև փոփոխություններ կատարելու և երկիրն այդ ուղղությամբ տանելու քաղաքական կամք, մենք պատրաստ ենք աշխատել, ինչպես աշխատել ենք միշտ: