Պատմութիւն

Հայաստանի Հանրապետության հռչակումը

Արարատ Հակոբյան Հայաստանի Հանրապետությունը Հայաստանի Հանրապետության հռչակումը 1918 թ. գարնանը, թուրքական զորքերի Անդրկովկաս ներխուժման պայմաններում, սուր հակասություններ էին առաջացել իրեն անկախ հռչակած Անդրկովկասյան դաշնային դեմոկրատական հանրապետության թե´ կառավարության և թե´ խորհրդարանի (Սեյմի) ներսում: Քաղաքական կողմնորոշման առումով, եթե հայերը կողմնորոշված էին դեպի Ռուսաստանը, Կովկասի մուսուլմանները` միանշանակ դեպի Թուրքիան, ապա վրացիները հակվեցին դեպի Գերմանիա: Ստացվել էր այնպես,…

Դրաստամատ (ԴՐՕ)Կանայեան, 1884-1956. Յանդուգն եւ անվեհեր Ազատամարտիկի «հաստաբուն կաղնին»

Մարտ 8ի այս օրը, դաշնակցական մամուլը հայաշխարհին գուժեց, որ «Տապալեցաւ հաստաբուն կաղնին»։ Իր գործը անաւարտ թողած՝ հայոց աշխարհէն հեռացաւ յանդուգն եւ անվեհեր Ազատամարտիկի բացառիկ մարմնաւորումը՝ ԴՐՕ։ Իր կենդանութեան իսկ, ԴՐՕ առասպելական հերոսը դարձաւ հայ ժողովուրդին։ Իսկ մահէն ասդին, որքան ժամանակը թաւալի, այնքան աւելի կը պայծառանայ մարտունակ կերպարը Հայու Յանդգնութիւնն ու Խիզախութիւնը անկրկնելիօրէն մարմնաւորած «մրրկածին» Ազատամարտիկին։…

Առաջին Հանրապետութեան Կին Պատգամաւորները

Մարտի ութը լավ առիթ է արժեւորելու հայ կնոջ դերակատարությունը, որպես հայ սերունդներ դաստիարակողի, որպես հայ օջախների լույսը անմար ու անբիծ պահողի, որպես մեր ազգային ու հասարակական կյանքում պատմական կարեւոր դերակատարություն եւ վաստակ ունեցողի: Շնորհավորելով բոլոր կանանց, եւ մայրերին ներկայացնում ենք մի քանի արժանավոր հայուհիների դիմանկարները: Arfd.am Առաջին Հանրապետութեան Կին Պատգամաւորները Նրանք առաջինն էին… 1918ին, Եւրոպայի…

Սիմոն Յահնիյանի ծննդյան օրն է

Այսօր Սիմոն Յահնիյանի ծննդյան օրն է: «Շատ հպարտ եմ, որ հայ ծնած եմ, քանի որ հայ պիտի մեռնիմ: Շատ ուրախ եմ այս գործողութեամբ: Հիմա մեր ապրած կեանքը իսկապէս որ կեանքէ զատ՝ ամէն ինչի կը նմանի: Կ’պրինք ուրիշին տիրապետութեան տակ, ուրիշին խամաճիկներն ենք». Սիմոնի Յահնիյան Աշխարհի ուշադրությունը Հայ Դատին սևեռելու նպատակով 1983 թվականի հուլիսի 27-ին Հայ…

26-27 ­Փետ­րո­ւար 1988, ­Սում­կա­յիթ. Ար­ցա­խի «միա­ցո՜ւմ» պա­հան­ջին՝ Ատր­պէյ­ճա­նի հա­յաս­պան պա­տաս­խա­նը

Փետ­րո­ւա­րի 26էն 28, ե­րե­սուն տա­րի ա­ռաջ, աշ­խար­հի չորս ծա­գե­րէն մի­լիո­նա­ւոր մար­դիկ սահմռ­կած աչ­քե­րով հե­տե­ւե­ցան ազ­գա­յին «մաք­րազտ­ման» քստմնե­լի ոճ­րա­գոր­ծու­թեան մը, որ ժա­մա­նա­կա­կից պատ­մու­թեան սեւ ու ա­րիւ­նա­լի է­ջե­րէն մէ­կը դար­ձաւ՝ «­Սում­կա­յի­թի փոկ­րո­մը» ա­նու­նով։ Իսկ հայ ժո­ղո­վուր­դին հա­մար մինչ այդ գրե­թէ ան­ծա­նօթ անդր­կով­կա­սեան ծո­վե­զե­րեայ քա­ղաք մը՝ ­Սում­կա­յի­թը դար­ձաւ «ման­րան­կար» հո­մա­նի­շը… ­Տէր-­Զօ­րի։ Այ­սօր ար­դէն ման­րա­մաս­նօ­րէն եւ ան­վի­ճե­լիօ­րէն փաս­տագ­րո­ւած են…

Խոջալու, 25-26 Փետրուար 1992. Ար­ցա­խի ա­զա­տագ­րու­թեան ան­կիւ­նա­քա­րը

Փետ­րո­ւա­րի այս օ­րե­րուն կը զու­գա­դի­պի 26րդ ­տա­րե­դար­ձը ­Խո­ջա­լո­ւի ա­զա­տագ­րու­մին։ Փետ­րո­ւար 25էն 26 լուս­ցող գի­շե­րը, 26 տա­րի ա­ռաջ, Ս­տե­փա­նա­կեր­տէն չորս մղոն դէ­պի հիւ­սիս գտնո­ւող ­Խո­ջա­լո­ւի մէջ, ար­ձա­նագ­րո­ւե­ցաւ ռազ­մա­քա­ղա­քա­կան մեծ նշա­նա­կու­թեամբ դար­ձա­կէտ մը Ար­ցա­խի ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քա­րի տա­րեգ­րու­թեան մէջ։ Հայ ա­զա­տա­մար­տիկ­նե­րու ջո­կատ­նե­րը ընդ­հա­նուր յար­ձա­կո­ղա­կա­նի ձեռ­նար­կե­ցին ատր­պէյ­ճա­նա­կան հրե­տա­նիի մահ սփռող կեդ­րո­նա­տե­ղին դար­ձած ­Խո­ջա­լո­ւի վրայ եւ, թշնա­մին ան­փա­ռու­նակ պար­տու­թեան մատ­նե­լով…

Անդրանիկ (1865-1927). Դաշնակցական Հայդուկապետի եւ Ազգային Հերոսի եզակի համադրումը

Փետրուար 25ի այս օրը, Արեւմտահայաստանի Շապին Գարահիսար գիւղաքաղաքին մէջ, արհեստաւոր Թորոս Օզանեանի յարկին տակ, լոյս աշխարհ եկաւ Անդրանիկ անունով հայ մանուկ մը, որ կոչուած էր դառնալու հայ ժողովուրդին մռայլ երկնակամարը լուսաւորող եւ ջերմացնող անմար աստղ մը։ Աւարտելով ծննդավայրի «Մուշեղեան» վարժարանը՝ Անդրանիկ պատանի տարիքէն նետուեցաւ կեանքի ասպարէզ։ Իր ժամանակի հայութեան վիճակուած օրապահիկ ապահովելու դժուարին պայմաններուն բերմամբ,…

Թուրքական զորքերի ներխուժումը Արևելյան Հայաստան և Մայիսյան հերոսամարտերը

Արարատ Հակոբյան Հայաստանի Հանրապետությունը Թուրքական զորքերի ներխուժումը Արևելյան Հայաստան և Մայիսյան հերոսամարտերը հատված Տրապիզոնի հաշտության բանակցությունների ձախողումից հետո թուրքական զորքերը արշավեցին Արևելյան Հայաստան: 1918 թ. մարտի վերջին ընկավ Սարիղամիշը: Անդրկովկասյան կառավարության (նախագահ` Ա. Չխենկելի) դավաճանական վարքագծի հետևանքով գրեթե առանց դիմադրության 1918 թ. ապրիլի 12-ին թուրքերին հանձնվեց լավ ամրացված Կարս քաղաք-ամրոցը: Չկար համերաշխություն Անդրկովկասի կառավարության ներսում…

20 Փետրուար 1988. Արցախեան Շարժումի հերոսական շղթայազերծման 30ամեակը

Փետ­րո­ւա­րի այս օ­րե­րուն, Ս­տե­փա­նա­կեր­տէն մին­չեւ հա­յաշ­խար­հի հե­ռա­ւոր ա­փե­րը, մեր ժո­ղո­վուր­դը կը տօ­նէ 30ա­մեա­կը Ար­ցա­խեան ­Շար­ժու­մի հե­րո­սա­կան շղթա­յա­զեր­ծու­մին։ Կը տօ­նէ՝ — թէ՛ Ար­ցա­խի հա­յու­թեան ի­րա­ւունք­նե­րը, թէ՛ նոյ­նինքն Ար­ցա­խի հա­յա­պատ­կան ինք­նիշ­խա­նու­թիւ­նը սե­փա­կան ու­ժե­րով վե­րա­կանգ­նած Ազ­գի ինք­նավստա­հու­թեամբ, — թէ՛ ի­րեն պար­տադ­րո­ւած ան­հա­ւա­սար ու­ժե­րով պա­տե­րազ­մէն յաղ­թա­կան դուրս ե­կած հե­րո­սա­տիպ ­Ժո­ղո­վուր­դի հպար­տու­թեամբ, — թէ՛ հա­զա­րա­ւոր նո­ւի­րեալ­նե­րու գե­րա­գոյն անձ­նա­զո­հու­թեամբ յա­ռաջ մղո­ւած…

Կարոտ Մկրտչյանի ծննդյան օրն է

Շահումյանից հետո Ղարաբաղի դարպասը բաց է մնալու։ Ոչ մի դեպքում չպետք է թողնել, որ ադրբեջանցիները տիրեն ու ամրապնդվեն այդ դիրքերում»: «Թշնամու գնդակն ինձ երբեք չի դիպչի»: «Եթե այսօր թշնամուն հանձնենք Շահումյանը, ապա վաղը կհանձնենք նաև Հայաստանը»: Կարոտ * * * Արցախյան ազատամարտի հերոս Կարոտ Հովհաննեսի Մկրտչյանը (Ջամբազի արծիվ) ծնվել է 1964թվականի փետրվարի 19-ին Սիրիայում: Հայրենադարձվելով՝…