ԱԺ «Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն» խմբակցության ղեկավար Արմեն Ռուստամյանը Tert.am–ի հետ զրույցում ասում է, որ ափսոսում է ոչ թե եռյակի, այլ քառյակի ձևաչափի համար: Նրա խոսքով՝ քառյակը հաջողում էր այն ժամանակ, երբ դնում էր այնպիսի խնդիրներ, որոնք «հանուն»–ով էին առաջնորդվում, երկրի շահով էին առաջնորդվում։ ՀՅԴ-ի կոալիցիա մտնելը, որը, փաստորեն, չի բացառվում, նա համարում է միջոց և ոչ թե ինքնանպատակ քայլ: Անդրադառնալով հաղթահարված հնարավոր քաղաքական սրմանը, նա ասում է, որ ոչ մի զոհ չարժի տալ այսօր հանուն այն նպատակների, որ մարդիկ փորձում են ներկայացնել:

-Պարո՛ն Ռուստամյան, որքանո՞վ Է ռեալ ՀՅԴ-ի կոալիցիա մտնելու հավանականությունը:

– Արդեն, իսկապես, չեմ հասկանում,թե ինչու է այս հարցը անընդհատ օրակարգում: Իմ մոտ այն տպավորությունն է, ինչպես միշտ ասել եմ, կարևորը` հարցը հնչեցնելն է, պատասխանը չեն ուզում լսել:

-Բացատրեմ. կան մի շարք նախադրյալներ, որոնք կարող են նպաստել ՀՅԴ-ի կոալիցիա մտնելուն:

-Ի՞նչ նախադրյալներ:

-Դե, օրինակ, ԱԺ–ից հետ են կանչվել հայ-թուրքական արձանագրությունները, որոնց պատճառով լքեցիք կոալիցիան ժամանակին, գումարած սահմանադրական փոփոխությունների հարցում ՀՅԴ-ի ու ՀՀԿ-ի տեսակետների համընկնումը: Նաև այս վերջին գործընթացներում Դաշնակցության հաշտարար առաքելությունը:

– Այդ բոլորը խոսում է նրա մասին, որ Դաշնակցության որդեգրած մարտավարությունը և քաղաքականությունը հաջողում են: Բայ սա չեն ուզում տեսնել, այլ ուզում են ձևը տեսնել` բովանդակությունից զրկելով այն: Այսինքն` այս ամեն ինչն անում է Դաշնակցությունը, որպեսզի կոալիցիա մտնի: Ո՛չ, այս ամեն ինչը Դաշնակցությունն անում է, որպեսզի երկրում իրավիճակ փոխվի, ամբողջական փոփոխություններ տեղի ունենան: Սրա համար է անում։ Իսկ կոալիցիա մտնելը միջոց է, դրան հասնելու ձևերից մեկն է, որը, եթե այս գործընթացը մեզ ամբողջությամբ բավարարեց, մենք մեր որոշումը կկայացնենք և դա կկատարվի շատ հրապարակային: Հիմա բոլորը փորձում են Դաշնակցության տեղը որոշումներ կայացնել:

-Իսկ ի՞նչ պետք է լինի, որ Ձեզ լիարժեք բավարարի:

-Մենք մեր քննարկումների եղանակներն ունենք, միջոցները, խորքերն ունենք: Մենք ամեն ինչ անում ենք խորքային քննարկումների արդյունքում. Դաշնակցությունը ժողովներ է գումարում, ժողովների միջոցով մարտավարություն է ճշտում, այդ մարտավարությանը համապատասխան ընթացք է որդեգրում։ Բոլոր նրանք, որ սա չեն ուզում տեսնել, անընդհատ հայտնվում են քաղաքական տվայտանքների մեջ Դաշնակցությանը վերաբերող հարցերի կապակցությամբ: Սա ենք մենք արձանագրում անընդհատ:

-Նոր քաղաքական վիճակ է ստեղծվել երկրում, շատերը գնահատեցին որպես նոր իրավիճակ, աննախադեպ: Դո՞ւք ինչպես եք այն գնահատում:

– Մենք վաղուց ենք գնահատական տվել, մենք ախտորոշում ենք կատարել երկրում ստեղված իրավիճակի …

-Այսինքն` երբ այն ժամանակ հնարավոր էին բախումներ, արյունահեղություն, դրանից հետո ԲՀԿ նախագահի հայտարարությունից հետո նոր իրավիճակ ստեղվեց, դա նկատի ունեմ:

-Այո՛, մենք ասում ենք` կա այլընտրանք չճանաչող մեկ ճանապարհ և դա այն ճանապարհն է, որն առաջարկում է Դաշնակցությունը, և հիմա շատ ուրախ եմ, որ ողջամիտ տրամաբանությամբ շարժվող բոլոր քաղաքական ուժերը գալիս են կամաց-կամաց դրան: Այսինքն` մենք այնպիսի վիճակում ենք, որ իրավունք չունենք մեզ այնպիսի շքեղություն թույլ տալ, որ երկրում ցնցումներ առաջանան այնպես, որ մենք կորցնենք եղածը` ոչինչ ձեռք չբերելով, ունենալով շատ հստակ մարտահրավերներ, որոնք մեր առաջ կանգնած են. սահմանների վիճակ, Ցեղասպանության 100 ամյակ: Եվ մենք, բնականաբար, այս ամենը նկատի ունենալով, պարտավոր ենք գտնել այնպիսի ձևեր, որ մի կողմից հարցերը լուծվեն, մի կողմից էլ նոր պրոբլեմներ էլ չառաջանան: Դրա համար պետք է անհաղթահարելի խնդիրներ չառաջացնենք: Սա դժվար հմտություն պահանջող քաղաքականություն և մարտավարություն է պահանջում: Սա այն է, ինչ անում է Դաշնակցությունը:

-Հիշում եմ` տարիներ առաջ Դուք խոսեցիք գերեզմանային կայունության մասին և կայունություն պահպանելու յուրաքանչյուր քայլ և կամ մոտիվացիա իշխանության կողմից չե՞ք կարծում, որ վտանգավոր են երկրում ժողովրդավարության համար: Եվ չե՞ք տեսնում վտանգներ, որ երկրում միակենտրոն քաղաքական համակարգ կարող է ձևավորվել:

– Ճիշտ եք ասում, բայց մի մասն ասում եք` մյուս մասն էլ ասեք: Ես ասել եմ, որ գերեզմանային կայունություն չպետք է լինի, այլ պետք է լինի ժողովրդավարական կայունություն, որը նշանակու է այնպիսի իրավիճակ, որտեղ ժողովրդավարական գործընթացները պետք է ընթացքի մեջ դրվեն, կայունությունը դրան պետք է նպաստի: Ոչ թե կայունությունը նպատակ դառնա: Որ ժողովրդավարական գործընթացները առաջ գնան անվտանգ կերպով: Եվ սա ենք մենք ասում հիմա էլ: Այն, ինչ առաջարկվում և իրականացվում է, բնավ գերեզմանային կայունության հետ կապված չէ: Մեր երկրում տեղի են ունենում այն փոփոխությունները, որոնց մասին մենք ասում ենք և դա ձևակերպել ենք 7 կետրի մեջ, դրա իրականացման ուղղությամբ հստակ քայլեր,այո՛, նշմարվում են: Եվ սա չի կարող գերեզմանային կայունություն առաջացնել, հակառակը, կփոխի իրավիճակը ամբողջապես այնպես, որ մենք ունքը կսարքենք, բայց աչքը չենք հանի: Այդ ուղղությամբ ենք մենք հիմա աշխատում, և լավ է, թե՛ իշխանությունները, թե՛ քաղաքական այլ ուժեր հասկանում են,որ Հայաստանի ներկա իրավիճակում այլ ճանապարհ չկա, քան այն, ինչ առաջարկում է Դաշնակցությունը: Շատ լավ է, որ այս հողի վրա համաձայնություն կատարվեց: Եվ սա պետք է ողջունել և չպետք է մեկնաբանվի, որ մեկը հաղթել է, մյուսը պարտվել է։

-Իսկ չի՞ ստացվում, որ նաև Ձեր նշած ճանապարհի հետ չհամաձայնողները դուրս են մղվում քաղաքական դաշտից:

– Ովքեր, որ համաձայն չեն, նշանակում է, որ ուզում են երկրում արյունահեղություն լինի, դրա գնով փորձում են ինչ-որ փոփոխություններ առաջացնել: Այո՛, փոփոխություններ կլինեն, բայց դրանք կործանարար կլինեն, սա է մեր ասածը: Ոչ մի զոհ չարժի տալ այսօր հանուն այն նպատակների, որ մարդիկ փորձում են ներկայացնել: Նրանք, ովքեր ասում են` զոհերը պետք են, իրենք դեռ տասը զոհի պատասխանը չեն տվել դեռ:

-Ասացին` զոհեր պետք չեն:

– Շատ լավ, ասացին, պետք չէ, ուրեմն կարող ենք իրենց հետ լայն համաձայնության դաշտում աշխատել, ինչը տեղի է ունեցել քառյակում, որը դադարեց գոյություն ունենալ որպես քառյակ մեր կողմից հենց այդ պատճառով: Քառյակը հաջողում էր այն ժամանակ, երբ դնում էր այնպիսի խնդիրներ, որոնք «հանուն»–ով էին առաջնորդվում, երկրի շահով էին առաջնորդվում և ամենակարևորը` դրվում էին այնպիսի խնդիրներ, որոնք կարող էր իրականացվել, չէր դրվում այնպիսի նշաձող, որը չէր կարող հաղթահարվել և կարող էր ծաղրուծանակի առարկա դառնալու պատճառ դառնալ: Եվ երբ հիշում եք` քառյակի հետ կապված իրադարձությունները տեղի ունեցան, ես ասացի, որ իրենց հաջողություն եմ մաղթում, բաց երկու բանից պետք է խուսափել: Առաջին` չհուսահատեցնել ժողովրդին և չտանել մարդկանց արյունահեղության: Եվ եթե այս երկուսից խուսափեն ուզեն-չուզեն, կգան մեր դաշտ:

-Ափսոսո՞ւմ եք, որ եռյակ ձևաչափն այլևս չկա:

-Այն տրամաբանությամբ, որ քառյակ գոյություն չունի, ես ափսոսում եմ, եռյակը պարզապես մեր մարտավարությունը չընդունելով` դարձավ եռյակ և կյանքը ցույց տվեց, որ դա ճիշտ ճանապարհ չէր: Սա է խնդիրը, այն, որ սա իրականություն է, որի հետ չեն ուզում հաշվի նստել: Դրա համար ուզում են Դաշնակցության արածները ձևախեղել, դարձնել սակարկության նպատակ հետապնդող քայլեր, կոալիցիա մտնելու հետ կապված քայլեր: Իրական, լուրջ խնդիրներ չեն ուզում տեսնել, չեն ուզում գնահատել Դաշնակցության իսկապես խոհեմ պահվածքը, որովհետև սա իրենց ձեռ չի տալիս: Դրա համար էլ վարկաբեկում են, ցեխ շպրտել, թե, իբր, Դաշնակցության ուզածը կոալիցիա մտնելն է: Բա ես էլ հարց եմ տալիս` բա, ինչո՞ւ նույն Դաշնակցությունը դուրս եկավ կոալիցիայից: Բա կմնար, էլի, եթե խնդիրն այդ պորտֆելներն են: Դաշնակցության համար դա երբեք ինքնանպատակ չի եղել: Եվ երբ մեր սկզբունքներին հակասող իրավիճակներ են եղել, մենք միշտ էլ հայտարարել ենք, որ կոալիցիայից դուրս կգանք։

-Համարո՞ւմ եք, որ ԲՀԿ-ն հիմա ճնշումների է ենթարկվում որպես քաղաքական ուժ:

-Ես կարծում եմ, որ այդ իրավիճակը փոխվել է և հիմա նման բան տեղի չի ունենալու, որովհետև, այո՛, գնացել է հաշտեցման գործընթաց, որը մենք ողջունում ենք:

-Կա կարծիք, որ այդ հարցում կան երկակի ստանդարտներ:

– Երկակի ստանդարտները գործելու են այնքան ժամանակ, քանի դեռ համակարգը չի փոխվել: Դրա մասին մենք վաղուց ենք ասել: Առաջին նախագահ, երկրորդ, հիմա որ դժգոհում են, իրենց ժամանակ էլ են նման քայլեր կատարվել, ինչից դժգոհել է ողջ հասարակությունը: Նույն ընդդիմությունը դժգոհել է, և այդ քայլերը եղել են այն ժամանակ էլ: Այդ ինչպե՞ս եղավ, որ այն ժամանակ կարելի էր, հիմա չի կարելի: Դա տեղի է ունենում այս համակարգի առկայության պատճառով:

-Սահմանադրությա՞ն այսինքն:

-Այո՛, համակարգը քանի դեռ չի փոխվել, չորրորդ նախագահն էլ գա, չորրորդ նախագահի դեմ էլ ինչ-որ շարժումներ սկսվեն, նույնը այդ նախագահն է անելու:

-Չե՞ք կարծում, որ սա իդեալիստական մոտեցում է:

– Ո՛չ, շատ պրագմատիկ մոտեցում է, որովհետև աշխարհում, ԵՄ 27 անդամ–երկրներից 19–ը խորհրդարանական մոդելով կառավարվող երկրներ են: Սրա իդեալիստականը ո՞րն է։

tert.am