«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ՀՅԴ Գերագույն մարմնի անդամ Լիլիթ Գալստյանը

–Ինչո՞ւ, այնուամենայնիվ, ՀՅԴ-ն որոշեց հեղինակազրկված Հանրապետական կուսակցության «ձեռքը խնդրել»:

-Լրահոսում հանդիպել եմ Արմեն Ռուստամյանի արտահայտությանը, հետո փորձեցի ողջ խոսքը լսել. տպավորություն ունեմ, որ համատեքստից դուրս բերած արտահայտություն է:

Իսկ գործակցությանը թելադրված է այս իրականությունը, երկրի ընթացքը փոխելու պատասխանատվությամբ։

-Իսկ Դուք կարծում եք, որ ՀՀԿ-ն հեղինակություն ունի՞:

-Չէ, խոսքը սոսկ Հանրապետականի մասին չէ: Այսօր ցածր վարկանիշ ու հեղինակության կորուստ ունի ողջ քաղաքական դաշտը։ Վարկաբեկված են ոչ միայն կուսակցություններ ու քաղաքական ուժեր, դեմքեր, այլև նույնիսկ ինստիտուտներ։ Եվ սա ինքնին ավելի վտանգավոր է, քան այս կամ այն կուսակցության վարկաբեկումը:

Եվ ընդհանրապես, այս իրականությունը՝ Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական ծանր իրողությունները, ոլորտային ձախողումները, ազգի հոգեբարոյական վիճակը, լուրջ հիմք են ողջ քաղաքական դաշտի նկատմամբ վերապահությամբ վերաբերելու կամ հավատ չտածելու համար։ Մենք բոլորս ենք պատասխանատու և դերակատար, և սա մեկ օրում ստեղծված կացություն չէ։ Իհարկե, հիմնական պատասխանատվությունը իշխանությանն է։

–Արմեն Ռուստամյանն ասում է, որ եթե մենք չգնանք և ձեռք չմեկնենք Հանրապետականին, երկիրն է կործանվում, և մենք պետք է ինչ-որ բան անենք, որ գործելու դաշտ ստեղծենք:

–Լիովին համաձայն եմ:

–Ինչո՞ւ չեք փորձում կամ մինչև հիմա չէիք փորձում այնպիսի միջավայր, դաշտ ստեղծել, որ կարիք չլիներ հեղինակազրկված Հանրապետականի մոտ գնալու, «ամուսնանալու» նրա հետ և ժողովրդի պարսավանքին արժանանալու:

-Փորձել ենք և համառորեն, ձեռքբերոմները համեստ են, չբավարարող։ Եվ օբյեկտիվ, պրագմատիկ իրականությունը, այնուամենայնիվ, ոչ միայն Դաշնակցությանը, այլև շատերիս համար մի զանգ է գուժում. այս իրականությամբ Հայաստանը լավ հեռանկարներ չունի, այն բոլոր խնդիրները, որոնք կուտակվել են Հայաստանում՝ սոցիալական, տնտեսական, բարոյական, քաղաքական, աշխարհաքաղաքական… մարտահրավերներն այնքան բազմերես են, և պետականության երակը գնալով այնքան նվաղող է դարձել, որ որևէ քաղաքական պատասխանատվություն ունեցող ուժ, նույնիսկ քաղաքացի իրավունք չունի լուծումների մասին չմտածել։

–Բայց այդ իրավիճակի պատասխանատուն Հանրապետակա՞նն է, գոնե կարողանո՞ւմ եք դիագնոզել:

– Ոչ միայն Հանրապետականն է:

–Իշխանության ձախողումների համար պատասխանատուն ո՞վ է:

– Մեր իրականության հիմնական պատասխանատուն իշխող քաղաքական ուժն է, դա միանշանակ է, ես այստեղ չեմ էլ փորձի հերքել: Բայց դուք ինձ հարց տվեցիք՝ մի՞թե քայլեր չեք անում և այլն… Պետք է հիշեցնեմ ոչ վաղ անցյալում խորհրդարանական ձևաչափում ձևավորված ոչ իշխանական ուժերի քառյակի մասին։ Ականատես եղանք, թե ինչ ոգևորություն ունեցավ մեր ժողովուրդը՝ փաստելով ընդդիմության հավաքականություն-միասնականությունը և դրան հաջորդած հուսահատությունը, հուսախաբությունը, երբ ամբիցիաները, անձնավորված, թիրախավորված վարքագիծը և այլն թույլ չտվեցին, որ քառյակը երկարատև կյանք ունենա:

-Դուք դուրս եկաք քառյակից: Եռյակը շարունակեց իր ակտիվ գործունեությունը, այն դադարեց գործել, երբ Հանրապետականը որոշեց Ձեր նախկին գործընկերներից մեկի գլխին բամփել և նրան ուղղակի դուրս դնել քաղաքականությունից: Այնպես չէ, որ Ձեր դուրս գալով հասարակությունը, հանրությունը հուսահատվեց:

-Այնուամենայնիվ, մեր հասարակության մի մեծ հատված Դաշնակցությունից պահանջում և սպասում է։ Պահանջում են այն քաղաքական ուժից, որն ունակ է, որից ակնկալիք ունեն, որը պետականություն է կերտել: Իսկ մենք դուրս եկանք քառյակից, որովհետև մեր գործընկերները Սահմանադրության շուրջ անհասկանալի վարքագծային ու տակտիկական մոտեցումներ ունեցան, անձնավորված և ոչ թե գաղափարական։ Լավ, մենք դուրս եկանք, բայց եթե մյուս երեք քաղաքական ուժերը բավարար ողնաշար, բավարար քաղաքական ու հասարակական ռեսուրս ունեին, թող շարունակեին: Սա ցույց է տալիս մեր քաղաքական դաշտի մերկությունը, խոցելիություը, և նաև երևակում, թե ինչ քաղաքական իրականության մեջ ենք:

-Ի դեպ Դուք նույնպես այդ ակումբում էիք և հավանաբար օգտվում էիք նյութական այն ռեսուրսներից, որ Ծառուկյանը բաշխում էր բոլոր մասնակիցներին:

-Ես երբեք դա չեմ հաստատի և չեմ երկրորդի. Դաշնակցությունը ունի թե՛ գաղափարական ու ինտելեկտուալ և թե՛ այնքան նյութական ռեսուրս, որ կարողանա իր գործունեությունը ապահովել:

–Ինչո՞ւ եք գնում- միանում վարկաբեկված ՀՀԿ-ին: Դուք քիչ առաջ դիագնոզեցիք, որ այս իրականության պատասխանատվությունն ընկնում է իշխանության վրա:

-Լավ, եկեք ուրիշ դիրքերից մոտենանք իրականությանը. սա մի իրականություն է, որի կերտման մեջ դերակատար և պատասխանատու ենք բոլորս. ունենք մի Հայաստան, որի հեռանկարը տագնապեցնող է։

Ունենք հուսահատված ժողովուրդ, որ որևէ մեկի հետ գրեթե հույսեր չի կապում, արժեզրկվել են այնպիսի գաղափարներ, ինչպիսիք են հեղափոխությունը, ժողովրդավարությունը, ժողովրդի ձայնը, ժողովրդի կամքը: 25 տարվա ընթացքում չկարողացանք Հայաստանում քաղաքացի կերտել: Իրականությունը սա է՝ սոցիալական, քաղաքական, տնտեսական ծանր երեսով, աշխարհաքաղաքական մարտահրավերներով։ Մյուս կողմում անհետաձգելի է Հայաստանի վիճակը արմատապես փոխելու մարտահրավերը: Իրավունք չունենք մի կողմ քաշվել ու սպասել պատեհ ժամանակների…

Սահմանադրությունից հետո գործունեության մեծ դաշտ է բացվել, հսկայական աշխատանք կա անելու, տեր պիտի կանգնենք մեր այն սկզբունքներին, որ արտացոլվեցին Սահմանադրության մեջ։ Ի՞նչ անել: Ընդդիմությամբ Հայաստանում կորցնում ես ամեն ինչ՝ կուսակցությունները հայտնվում են լուսանցքում, մարգինալացվում են, քաղաքական ինքնասպանության նման մի բան է… ու արանքում երկիրն է մաշվում։

-Բայց Դուք հասկանո՞ւմ եք, չէ՞, թե ինչ պատասխանատվության տակ եք ընկնում:

– Խորապես։

-Դիագնոզում ենք, որ ունենք թալանչիների կառավարություն, ունենք մարդիկ, ովքեր պետական շահը մշտապես նսեմացրել են ազգային շահին, և դուք այսօր գնալով, միանալով այս իշխանությանը, այս կուսակցությանը՝ դաշինք եք կազմում:

-Մենք ունենք երկու ընտրություն. կա՛մ մնալ ընդդիմադիր, մարգինալանալ և չկարողանալ որոշիչ ազդեցություն ունենալ գործընթացների վրա կա՛մ քաղաքական պատասխանատվությամբ փորձել ներսից ազդել պրոցեսների վրա, հունավորել դրանք։

-Բայց Դուք հիմա շատ ավելի սահմանափակ ներկայացվածություն ունեք ԱԺ-ում և ձեր մասնակցությունը, ձեր միավորումը իշխող քաղաքական ուժի հետ չի կարող այդքան զգալի լինել:

-Ժամանակը ցույց կտա: Մենք շատ լավ ենք գիտակցում, պատկերացնում թե՛ իրականությունը, թե՛ այն փոխելու անհետաձգելիությունը, թե ռիսկայնությունը: Օբյեկտիվ իրականությունը մեզ դրդում է իսկապես ծանր պատասխանատվության տակ մտնել և գնալ գործակցության՝ առանցքում, թիրախում ունենալով Հայաստանի որակական փոփոխությունը:

–Նույնիսկ առանց նախընտրական ծրագրային պարտավորության. Սերժ Սարգսյանը 2013-ին այդպիսի պարտավորություն չէր ստանձնել:

-Այո՛, բայց մենք կարողացանք: Ես որքան էլ ասում եմ, որ մենք խորհրդարանում քաղաքական փոքրամասնություն էինք, և որքան դժվար էր սայլը տեղից շարժել, բայց որոշ փոփոխություններ կարողացանք անել:

-Բայց հասկանալի էր, որ դա ևս ուներ քաղաքական պատճառներ՝ կապված 2017-2018թթ. հնարավոր փոփոխությունների հետ: Ինչպիսի՞ պաշտոններ են պետք Դաշնակցությանը, որպեսզի իր միավորումը, իր գործակցությունը ՀՀԿ-ի հետ կարողանա արդյունավորել այն տեսլականով, որի մասին քիչ առաջ խոսեցիք:

-Անշուշտ, ցանկացած քաղաքական ուժ պետք է ձգտի լինել մեծամասնություն ամբողջական պատասխանատվությունը ստանձնելու համար:

-Շարմազանովն այսօր ասում էր, որ Դուք չափի մեջ լինեք, չհուզվեք, որովհետև հետո պիտի զղջաք դրա համար:

-Շնորհակալություն Շարմազանովի քոմենթների համար, բայց մեր զղջալու-չզղջալու սահմանը մենք ենք որոշում, այնուամենայնիվ, մեր տարիների փորձառությունը մեզ թույլ է տալիս լինել կոռեկտության սահմաններում:

–Այնուամենայնիվ, ի՞նչ աթոռներ են Ձեզ պետք:

-Մենք հիմա ներքին քննարկումների և քաղաքական բանակցությունների ընթացքի մեջ ենք, այս պահին խնդիրը ոչ թե աթոռների մասին է, այլ քաղաքական բովանդակության։

-Դուք համարում եք իրագործվա՞ծ յոթ կետերը, նույնիսկ ձևական:

-Ոչ, չենք համարում ամբողջական իրագործված, որովհետև մեր նպատակների ամբողջական իրականությունը Հայաստանի քաղաքական փիլիսփայության ամբողջական, 180 աստիճանի փոփոխությունն է։ Համակարգային փոփոխությունները մեկ օրվա խնդիր չեն:

-Ի՞նչ բովանդակության մասին է խոսքը:

– Որակական, քաղաքական փոփոխությունների մասին է, քայլեր, որոք կառողջացնեն երկիրը։ Նաև առաջիկա ընտրական գործընթացների ազատությունն ու օրինականությունը ապահովող երաշխիքներ։

-Կարելի է ենթադրե՞լ, որ Արմեն Ռուստամյանը կամ Հրանտ Մարգարյանը այսօր իշխանություններում հարկայինի պետի կամ որևէ նախարարի՝ գյուղնախարարի, կառավարությունում խոսվում է սոցապ նախարարի մասին, արդարության մասին էիք խոսում, հարկահանության մասին էիք խոսում, սրանք առավելապես այն ոլորտներն են, որոնց վրա առավելապես աչք ունեք: Դուք պետք է նաև Ձեր մասնակցությամբ կարողանաք փոխել բովանդակությունը:

-Իհարկե, ճիշտ է կադրերը որոշում են ամեն ինչ արտահայտությունը, բայց խնդրում եմ ինձ հավատալ՝ առայժմ անձի խնդիրներ չենք լուծում, այլ բովանդակության, երկրի փիլիսոփայությունը փոխելու խնդիրը:

-Չեք վախենում, որ, օրինակ Րաֆֆի Հովհաննիսյանն ասում է, որ խզում կա անդամների և վերնախավի միջև:

–Բացարձակապես ոչ:

-Կա՞ Ձեր կուսակցության ներսում ընդհանուր հասկացողություն Ձեր վարած այս քաղաքականության:

Քննարկումների արդյունքում գտնում ենք մեծամասնությանը բավարարող լուծումներ։

-Իսկ սփյուռքը:

-Ըստ էության՝ սա Հայաստանի ներքին խնդիրն է, բայց քանի որ սփյուռքի համար մայրաքաղաքը միևնույն Երևանն է, ցանկացած սփյուռքահայ մեկ հիմնական խնդիր ունի՝ նա ուզում է կայացած երկիր, պետություն ու հայրենիք ունենալ, որ հպարտ լինի նրա գոյությամբ։

–Բայց կարող ենք փաստել, որ սփյուռքում ընդհանուր առմամբ Դաշնակցությունը բավական ընդդիմադիր, խիստ գնահատական ունի այսօր Հայաստանում իշխող ուժի նկատմամբ:

-Համաձայն եմ: Մենք ևս ինչո՞ւ ենք քննադատում, պահանջում, պայքարում, որովհետև ուզում ենք լավ պետություն ու երկիր ունենալ: Նորից եմ կրկնում, այսօր քաղաքական պատասխանատվությունը մեզ դրդում է լինել ներսում և ներսից փորձել փոփոխություներ անել՝ շատ լավ գիտակցելով, որ պոպուլյար չի լինի մեր այս քայլը։ Ցավոք, մեզ քննադատում են մարդիկ կամ ուժեր, որոնց դատարկ հրապարակները այդպես էլ չեն լցվում, ու նրանց սպասող չկա։

1in.am