Փաստ է, որ ժամանակին Մեծն Յովհաննէս Շիրազը խորհրդային «Երկաթէ վարագոյրին» արհամարհելով՝ հայրենի շնչի իր իմաստալից գնահատականն է տւել՝ 1983 թ. յուլիսի 27-ի Լիսբոնեան հերոսական սխրանքի մասին…: Դա, ինչ խօսք, նաեւ այն փաստի արձանագրումն է, որով բանաստեղծը պատգամել է Սփիւռք-Հայաստանի (դեռ այն ժամանակ հոգե-մտաւոր) միասնութեան փրկարար խորհուրդ-արժէքի հեռանկարայնութիւնը… Հեռանկարն այդ՝ այսօր ահա, իրողութիւն է ու իր…
Երեսունչորս տարիներ ետք ջինջ ու վճիտ կը մնան Լիզպոնի հինգ հերոսներուն ազգային գիտակցութեան եւ մարտունակութեան թելադրականութիւնը։ Աւելին, շնորհիւ իրենց խոյացող աքթին, տարիներու թաւալումով աւելի կը բիւրեղանայ մեր ժողովուրդի իրաւազրկումի վերացման համար մղուող պայքարի էութիւնը։ Աւելի կը շեշտուի մեր կամքի պրկումը՝ անխափան շարունակելու համար այդ պայքարը։ Լիզպոնի գործողութիւնը արկածախնդրութիւն մը չէր, այլ՝ քաղաքականօրէն հաշուարկուած եւ մարտականօրէն…
(Լիզպոնի Գործողութեան 34-Ամեակին Առիթով) Լիզպոնի գործողութեան նախօրեակին անձնազոհ հերոսներու փոխանցած ուղերձներուն մէջ կարմիր թելի նման գոյութիւն ունի հայրենիք ազատագրելու գաղափարը: Գերագոյն զոհաբերութեան հեռահար նպատակը Արեւմտահայաստանի ազատագրումն է, որուն համար նախ պէտք էր քանդուէր լռութեան պատը, ճանաչում ապահովուէր Ցեղասպանութեան եւ ապա պարտադրուէր հատուցումը: Լռութեան պատի ճարճատումը սկսած էր արդէն զինեալ գործողութիւններու իբրեւ անմիջական արդիւնք, այնուհետեւ Լիզպոնով…
…Այսօր, 120 տարի անց էլ, Խանասորի գաղափարական թէ՛ դաստիարակչական արժէք-խորհուրդները արդիական են հնչում, յատկապէս հերոսական արշաւանքի մասին գրւած ու հեղինակւած յեղափոխական երգերի ընդմիջից, եւ որ կարեւոր է՝ հայրենական թէ՛ Սփիւռքեան հայօջախներում «Հայերը յիշում են նւիրական ա՛յս օրը եւ յուլիս ամսի 25-ին կատարում են մեծ տօնը»… Ատրպատականի երբեմնի հայաբնակ Սալմաստ գաւառը յորդ աղբիւր է հանդիսացել ժամանակակից…
(Խանասորի Արշաւանքին 120-ամեակին Առիթով) Խանասորայ արշաւանքին պատճառականութեան վերլուծման որեւէ փորձ անպայման կը նկատէ քիւրտ ազգաբնակչութեան հերթական շահագործումը օսմանեան իշխանութիւններուն կողմէ: Հայկական կողմը որքան ալ գիտակից ըլլար այս իրականութեան, այսուհանդերձ պատժիչ գործողութիւն կազմակերպելը անհրաժեշտութիւն էր զգաստութեան հրաւիրելու եւ հետագայ շահարկումները եթէ ոչ ամբողջովին չէզոքացնելու, այնուամենայնիւ դժուարացնելու համար: Քրտական գործօնը այսօր եւս (եւ այս անգամ աշխարհաքաղաքական մակարդակի…
Արդէն անցած է մէկ շաբաթ ՀՅԴ Զաւարեան ուսանողական միութեան «Դէպի երկիր» ծրագիրի աշխատանքներուն սկսման` Հայաստանի Կոտայքի մարզի Չարենցաւան եւ Արցախի Մարտունի շրջաններուն մէջ: Առաջին օրէն իսկ մեծ թիւով պատանիներ արձանագրուած են ԶՈՄ-ի կազմակերպած ճամբարներուն: Առաջին օրը ներկայ գտնուած են մօտ 300 պատանիներ, իսկ հիմա արդէն թիւը կը հասնի աւելի քան 400 պատանիներու: Խանդավառութիւնը, ինչպէս ամէն…
Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադրութեան 100-ամեակի յետհաշուարկը սկսած է եւ տակաւին պաշտօնական հայեցակարգ եւ տօնակատարութիւններու, ձեռնարկներու ընդհանուր պատկերացում եւ թէկուզ համալրելի ցանկ չէ հրապարակուած: Յայտնին այն է, որ Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադիր Արամ Մանուկեանին արձանը պիտի տեղադրուի Երեւանի կարեւորագոյն կեդրոններէն մէկուն մէջ եւ թէ Արամ Մանուկեանի տունը իր ներկայ անմխիթար վիճակէն դուրս պիտի գայ ու յայտնուի պետութեան ուշադրութեան…
Թուրքիոյ խորհրդարանի որոշումը` Ցեղասպանութեան եզրոյթը արգիլող, Անգարայի նորագոյն քաղաքականութեան համահունչ որոշում է եւ կարելի է նաեւ դիտարկուիլ նոյնիսկ իբրեւ օրինաչափ, նկատի ունենալով այն հսկայական ետդարձը, որ էրտողանական Թուրքիան կը շարունակէ կատարել: Այսպէս. հասարակական ճնշումներուն, արգիլումներուն եւ անոնց հիման վրայ տեղի ունեցող ձերբակալութիւններուն եւ բանտարկութիւններուն կը հետեւի այս անգամ Թուրքիոյ օրէնսդիրին մէջ բառեզրերու օգտագործումին դէմ յստակ…
«Ցոյց տանք մեր հասարակութեան, որ ընդունակ ենք յեղափոխական կռիւը յաջողութեամբ առաջ տանելու:….Ցոյց տանք ամբողջ աշխարհին, թէ հայն ալ գիտէ կռուիլ ազատութեան համար»: Խանասորի արշաւախումբի հրամանատար՝ Վարդան Պարզ զինուորական գործողութեամբ մը, կամ արշաւանքով մը պէտք չէ բաւարարուիլ, երբ կը տօնենք ու կը նշենք Խանասորի արշաւանքը:Ընդհակառակը, հայոց պատմութեան էջերը ցոյց կու տան թէ, Խանասորի արշաւանքը այդ անդրանիկ…
ՀՀ Նախագահին խօսքերը շատ յստակ էին, երբ ան կը յայտարարէր, թէ հայ-ռուսական յարաբերութիւններու ամենէն ցաւոտ խնդիրը ռուսական զէնքի շարունակուող վաճառքն է Ազրպէյճանին։ Մեծարգոյ Նախագահը առանց բառերը ծամծմելու մտահոգութիւն կը յայտնէր այս անհեթեթ իրականութեան ի տես։ Ուրիշ ի՞նչ ձևով Հայաստանի Հանրապետութեան Նախագահը իր առարկութիւնը պիտի բարձրաձայնէր Ռուսաստանի կառավարութեան այս անբացատրելի վերաբերմունքին դիմաց։ Այսօր, Հայաստանի ուխտեալ թշնամին…
