Յունիսի 20էն 24 երկարող օրերուն, որոշ աղբիւրներու համաձայն՝ հաւանաբար Յունիս 23ին, 121 տարի առաջ՝ 1896ին, «Գարահիսար լերան կրծքին՝ նա էլ ընկաւ վիրաւոր. կուրծքը պատռած, սիրտը խոցուած, չար թշնամու գնդակով»… Այդպէս ծանրօրէ՛ն վիրաւոր, բայց մինչեւ վերջին շունչ կռիւը շարունակելով՝ հարիւրաւոր իր զինակիցներուն հետ նահատակուեցաւ անզուգական Պետօ։ Ամբողջ Յունիս ամիսը, այդ տարի, օրհասական օրեր բաժին հանեց Վան-Այգեստանի…
Յունիս 19ին, 97 տարի առաջ, Ատրպէյճանի մուսաւաթական առաջին կառավարութեան նախագահը՝ Ֆաթալի Խան Խոյսկի ահաբեկուեցաւ Թիֆլիսի Գոլովինսկի փողոցին (այժմ` Ռուսթավելլի պողոտայ) վրայ։ Ահաբեկիչը Արամ Երկանեան անունով դաշնակցական երիտասարդ մըն էր, որ իր յանդուգն գործողութեամբ առաջին եւ կարեւոր քայլ մը նետեց թուրքեւազերի հայասպան ջարդարարներուն արդար դատաստանի եւ մահապատիժի արժանացնելու Հ.Յ.Դ. 9րդ Ընդհանուր Ժողովի որոշած «Նեմեսիս» ծրագրի գործադրութեան…
Հայկական գեղանկարչութեան հանճարեղ վարպետին՝ Մարտիրոս Սարեանին ուղղուած իր նամակներէն մէկուն մէջ, հայոց քնարերգութեան մեծ վարպետը՝ Աւետիք Իսահակեան գրած է. — «Կոմիտասի երգերի եւ քո գոյների մասին խօսում են որպէս բառերով անթարգմանելի հրաշքների մասին։ Բայց դա այնքան էլ ճիշդ չէ։ Հայաստանում կայ մի գրող, որի բառերը զրնգում են կոմիտասեան շնչով եւ փայլատակում են քո կտաւների գոյներով։…
Ակսել Բակունցի մասին Հայաստանի Առաջին Հանրապետության վերջին վարչապետ Սիմոն Վրացյանի սույն հոդվածը վերցված է Թեհրանի «Ալիք» օրաթերթի ուրբաթ, 30.10.1959, թիվ 240(6459), էջ1-ից: Հրապարակում ենք այն տեսքով, ինչ տեսքով, որ տպագրել է «Ալիքը», առանց ուղղագրական կամ շարահյուսական միջամտության: ԱԿՍԷԼ ԲԱԿՈՒՆՑԻ ՄԱՍԻՆ 1917 թ. փետրուարին, ցարական վարչաձևի տապալումից յետոյ, ՀՅԴ Արևելեան Բիւրոյի որոշումով ես նշանակուեցի «Հորիզոն» օրաթերթի…
10 Յունիսին կը յիշենք օրհնաբեր ծնունդը Պոլսոյ «Ազատամարտ» օրաթերթին։ 108 տարի առաջ, 1909ի Յունիս 10ի օրը, Պոլսոյ մէջ իր հրատարակութիւնը սկսաւ նոր թերթ մը, որուն անունը «Ազատամարտ» էր։ Տարբեր անուն չէր կրնար ունենալ հայ ազգային-ազատագրական պայքարին յաղթարշաւը իմացականօրէն ամրագրելու կոչուած հայ թերթը։ Իր առաջին թիւերէն իսկ, «Ազատամարտ» յորդեցաւ ու գլեց-անցաւ սոսկական լրագիրի մը սահմանները։ Աւելի…
Հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական շարժման անխոնջ նուիրեալներէն եւ, մահուան հետ ճակատումներէն միշտ յաղթական դուրս եկած, Դաշնակցութեան գաղափարի աննկուն մարտիկներէն է Վարդան Շահպազ, որուն մահուան 58րդ տարելիցը կ՚ոգեկոչենք Յունիս 8ի այս օրը։ 1959ի Յունիս 8ին, Լիբանանի մայրաքաղաք Պէյրութի Հ.Յ.Դ. Ժողովրդային Տան «Հայրիկ»ի իր սենեակին մէջ, տեսողութիւնը կորսնցուցած՝ աչքերը առյաւէտ փակեց 87ամեայ հայ յեղափոխական մը, որ Վարդան Շահպազ…
«Կ’անցնին բոլոր վէրքերն ու բոլոր յուսահատութիւնները, բոլոր նուաստացումներն ու բոլոր ստրջանքները,¬ ինչ որ կը մնայ հայ մանուկն է հայրենի հողին վրայ: Ահա, այս պէտք է ըլլայ մեր Ալֆան ու մեր Օմեղան, մեր ճշմարտութիւնն ու մեր արդարութիւնը: Թող այս օտար եզերքներուն վրայ մեր վերջին երգը լռէ յաւիտեանս յաւիտենից, միայն թէ հայ շինականը լուսաբացին կարենայ իր զուարթութիւնը…
Ճակատագրի դառն ու հեգնական խաղերու շարքին ամէնէն ծանր հարուածներէն մէկը աննկուն յեղափոխականին՝ մահուան հետ ամէնօրեայ ճակատումներէն անյաղթ դուրս եկած գաղափարի մարտիկին պարտութիւնն է հիւանդութեամբ հարւածող մահուան առջեւ… 1897ի այս օրը, Յունիս 1ին, Աղեքսանդրիոյ (Եգիպտոս) մէջ, ուր թոքախտէ բուժուելու համար ղրկուած էր Պոլիսէն, բոցավառ իր աչքերը առյաւէտ փակեց 29ամեայ հայ երիտասարդ մը, որ հայ ազգային¬ազատագրական շարժման…
1918ի այս օրը՝ 31 Մայիսին, արկածի հետեւանք անհեթեթ մահ մը հայ իրականութենէն ընդմիշտ հեռացուց արժանաւոր հայորդի մը՝ Մարզպետ գրչանունով ճանչցուած Ղազարոս Ղազարոսեանը, որ Մեծ Եղեռնի տարիներուն, Հաճի Հիւսէյին Էֆէնտի կեղծ անունով, ասպատակող խումբ մը կազմած՝ մահուան ճիրաններէն փրկեց հարիւրաւոր հայ տարագիրներ։ Հայ ազգային¬ազատագրական շարժման ականաւոր դէմքերու շարքին իր յատուկ տեղը ունի Մարզպետ, որուն կեանքն ու…
Մայիս 30ի այս օրը պատմական նշանակութեամբ յագեցած թուական է հայ ժողովուրդի ազգային յիշողութեան մէջ։ 99 տարի առաջ, 30 Մայիս 1918ին, Անդրկովկասի ատենի «մայրաքաղաք» Թիֆլիսի մէջ, Հայոց Ազգային Խորհուրդը ի լուր աշխարհին յայտարարեց՝ «Անդրկովկասի քաղաքական ամբողջութեան լուծումով եւ Վրաստանի ու Ազրբեջանի անկախութեան հռչակումով ստեղծուած նոր դրութեան հանդէպ՝ Հայոց Ազգային Խորհուրդը իրեն յայտարարում է հայկական գաւառների գերագոյն…
