Պատմութիւն

…Մեզ խաբեցին եւրոպական պետութեանց ներկայացուցիչները

Հարվածին հարվածով պատասխանելու մարտավարությունը պետք է համարել դրական քայլ` հայ ազատագրական շարժման տվյալ փուլում, երբ հայությունը պառակտված էր և ոչ միասնական: Հայ ազատագրական պայքարի որոշ դրվագներ, ցավոք, միշտ չէ որ ստացել են ճշգրիտ և արժանի գնահատականներ: Եղել են դեպքեր, երբ նախանշած գործողությունը չի տվել իր սպասված արդյունքը և ուսումնասիրողները տվյալ գործողությունը համարել են սխալ, ժամանակավրեպ…

14 Օգոստոս 1896. Պանք Օթոմանի գրաւման հերոսական յանդգնութիւնը

14 Օգոստոսին, 117 տարի առաջ, Օսմանեան Կայսրութեան մայրաքաղաք Կոնստանդնուպոլիսը թատերաբեմ դարձաւ քաղաքական ահաբեկչութիւններու պատմութեան մէջ աննախադէպ գործողութեան մը։ 1896ի Օգոստոս 14ին, Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Պոլսոյ Կեդրոնական Կոմիտէի որոշումով եւ Բաբգէն Սիւնիի ղեկավարութեամբ գործադրուեցաւ օսմանեան կայսերական դրամատան՝ Պանք Օթոմանի գրաւման յանդուգն ծրագիրը։ Ինչպէս որ ազգային-յեղափոխական սիրուած երգը անմահացուց հերոսական այս սխրալի գործողութիւնը՝ Պանք Օթոման գրաւած է…

10 Օգոստոս 1920ին ստորագրուեցաւ Սեւրի Դաշնագիրը. Հայ ժողովուրդը իր ազատ ու անկախ պետականութենէն կը սպասէ՝ լիարժէք պահանջատէր կանգնիլ Սեւրի Պարտամուրհակի իրագործման

Օգոստոս 10ին, 1920ին, Հայաստանն ու հայութիւնը ապրեցան պատմութեան աստեղային պահերէն մէկը։ Օգոստոս ամսու 10րդ օրը, 93 տարի առաջ, ֆրանսական Սեւր քաղաքին մէջ, պետական հանդիսաւոր շուքով ստորագրուեցաւ միջազգային դաշնագիր մը, որ նուիրագործեց Հայաստանի անկախութեան եւ ազգային պետականութեան՝ Հայաստանի Հանրապետութեան միջազգային իրաւական ճանաչումը։ Սեւրի Դաշնագիրը նաեւ եղաւ միջազգային օրէնքի եւ իրաւունքի այն միակ (եւ այդ բաժնով ցարդ…

Սեբաստացի (Խրիմյան) Մուրադ. Ես մահ չեմ ուզեր.. Ազատությունը կուզեմ տեսնել…

«Անե՛ծք, բյուր անե՛ծք անոր, որ թուրքից վրեժը չի լուծեր յոթը պորտեն անդին։ Եթե իմ աչքովս տեսածները ընթերցողը տեսած ըլլա, կարելի է մեռելներին ալ կտակել, որ վրեժխնդիր ըլլան։ Խնայել պետք չէ։ Հայերի գլխին բերած չարիքներեն քարերն անգամ կը դողան»։ Այս խոսքերը պատկանում են անվանի ֆիդայի, հայոց ազատամարտի աննկուն գործիչ Սեբաստացի Մուրադին: Մուրադ Խրիմյանը ծնվել է 1874…

Կարնեցի սա տղան՝ Արամ Երկանյան

«Մեր մեռելները հեռու-հեռու անապատների մեջ են, և նրանք մեզանից ծաղիկ չեն սպասում, այլ ոճրապարտ գանգերի արյունը»: Արամ Երկանյան Հայ վրիժառու բազուկն անհրաժեշտ պահին միշտ իջել է ոսոխի գլխին: Հայոց Նեմեսիսի մեծագույն վրիժառուներից է Արամ Երկանյանը: Երկանյանները Ծոփքից էին` Արևմտյան Հայաստանի Խարբերդ քաղաքից: Ինչպես է նախկինում կոչվել տոհմանունը` ոչ ոքի հայտնի չէ: Հայտնի է միայն, որ…

Արշակ (Սեպուհ)Ներսիսյան (1872-1940 թթ.), հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ, ֆիդայի

Արշակ Ներսիսյան (1872-1940 թթ.), հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ, ֆիդայի: Եղել է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության անդամ: Ծնվել է 1872 թ-ին Արևմտյան Հայաստանի Բաբերդ քաղաքի շրջակայքի գյուղերից մեկում: Ազատագրական շարժմանը միացել է Կ. Պոլսում, հետագայում գործել է Արևմտյան Հայաստանում: 1904 թ-ի Սասունի ինքնապաշտպանության մասնակից: Բռնվել է թուրքական իշխանությունների կողմից և բանտարկվել Մուշում: Առաջին համաշխարհային պատերազմի առաջին…

Համօ (Համազասպ) Օհանջանեան (1873-1947). Մեծ Դաշնակցականը՝ որ «ապրեցաւ, ինչպէս քարոզեց»

Յուլիս 31ին, Եգիպտոսի մայրաքաղաք Գահիրէի մէջ, 76 տարեկանին, յետ կարճատեւ հիւանդութեան, առյաւէտ փակուեցան աչքերը բժիշկ Համօ Օհանջանեանի։ Հայ ժողովուրդը կորսնցուց միասնական իր յարգանքին եւ համաժողովրդային պաշտամունքին արժանացած մեծ առաքեալ մը, որուն շիրիմին վրայ գրուեցաւ՝ «Ապրեցաւ, ինչպէս քարոզեց»։ Հայրենի հողէն հեռու, տարագիր ու պանդուխտ, աչքը յառած Մասեաց խորհուրդին, այս աշխարհէն հեռացաւ ազատ ու անկախ Հայաստանի կերտիչներէն՝…

Շաւարշ Նարդունի (Այվազեան Ասքանազ, 1898-1968). Սփիւռք կոչուած ԱՔՍՈՐին եւ Սփիւռքահայու ՏԱԳՆԱՊին սրտաբուխ «բանե՜ր»ն ու «մեղեդինե՜ր»ը

Յուլիս 28, 1968-ին մահացաւ սփիւռքահայ բանաստեղծ Շաւարշ Նարդունին: Արձակ բանաստեղծութիւնը եւ արեւմտահայերէնը գեղարուեստական բարձունք մը նուաճեցին Նարդունիի գրիչով։ Գրելու պարզ, խոհուն ու պատկերաւոր ոճը իր լաւագոյն ներկայացուցչներէն մէկը ունեցաւ յանձին Նարդունիի։ Նոյնպէս եւ ճարտասանութիւնն ու հռետորութիւնը բազմաշնորհ այս մտաւորականին բարձրացուցին Հայկական Սփիւռքի ամէնէն սիրուած ու փնտռուած բանախօսներու պատուանդանին։ Իսկ հրապարակագրական, իմաստասիրական ու բժշկագիտական գրականութեան իր…

Լիզպոնի Հինգ Հերոսներու Նահատակութեան 30րդ Տարեդարձին Առիթով

Լիզպոնի Հինգ Նահատակներու Յիշատակին Յուլիս 27, 1983ին ՝ Սեդօ, Սիմոն, Սագօ, Արա եւ Վաչէ հնգեակը դիմած էր ծայրայեղութեան, արմատականութեան: Հայրենիքէ եւ անոր ստեղծած գուգուրանքէն զրկուած, անոնք նուիրուեցան ազատագրութեան ու դատի ի խնդիր մղուող արդար պայքարին: Արդարեւ Յուլիս 27, 1983ին, ժամը 11:30ին, Փորթուկալի մայրաքաղաք՝ Լիզպոնի մէջ, թրքական դեսպանատունն ու անոր կից գտնուող թուրք դեսպանին բնակարանը, թատերաբեմ…

25 Յուլիս 1897. Խանասորի Արշաւանքին յեղափոխական դասերը

Յուլիս 25ի այս օրը, 116 տարի առաջ, Երկիրն Հայոց յեղափոխական իր տարերքին ամէնէն բուռն պոռթկումը ապրեցաւ։ Օսմանեան եւ Ցարական կայսրութեանց միջեւ երկատուած ու gերեվարուած հայ ժողովուրդը, քաջարի իր յեղափոխականներուն՝ դաշնակցական ֆետայիներու ուժերուն գերագոյն լարումով, պատմութեան թատերաբեմին վրայ իր արժանի տեղը ունենալու իրաւունքը նուաճեց։ Խանասորի դաշտը եւ արշաւանքի ռազմական յատակագիծը Մէկ օրուան մէջ իրագործուեցաւ Խանասորի Արշաւանքը։…