«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԱԺ Դաշնակցություն խմբակցության քարտուղար Աղվան Վարդանյանը:

– Պարոն Վարդանյան, քարոզարշավի շրջանակում մարզային հանդիպումների ժամանակ մարդկանց հետաքրքրո՞ւմ են սահմանադրական փոփոխությունները, թե՞ ինչպես Ձեր ոչ իշխանական գործընկերներն են նշում՝ նրանց ավելի շատ հետաքրքրում է իրենց սոցիալական խնդիրների լուծումը:

– Մեր այսօրվա պայմանները, սոցիալական իրավիճակը, դժգոհությունը, անվստահությունը ոչ մեկիս համար գաղտնիք չէ: Մարդիկ կան, որոնք հարցեր են տալիս կոնկրետ Սահմանադրությունից, մարդիկ էլ կան, որ խոսում են իրենց սոցիալական խնդիրներից: Գոնե այն հանդիպումներին, որոնց ես եմ ներկա եղել, սահմանադրական փոփոխություններին վերաբերող հարցերը գերակշռել են: Մենք պարզ ասում ենք եղած վիճակի և լինելիքի տարբերությունը: Պարզ ասում ենք, որ եթե համակարգը մնում է նույնը, երկրում որևէ բան չի փոխվելու և ավելի վատ է լինելու: Որ այս նորը որակական բաներ փոխելու հնարավորություն է տալիս: Ասեմ ավելին՝ «ոչ» քարոզողների շրջանում էլ կան մարդիկ, ովքեր գիտեն գործող Սահմանադրության և առաջարկվող նախագծի տարբերությունները: Եվ անձնական շփումների ժամանակ անկեղծորեն խոստովանում են, որ իրենց համար անսպասելի էր, որ Հանրապետական կուսակցությունը կգնա հարյուր տոկոսանոց համամասնական ընտրակարգին, որ ընդդիմությանն այդքան լիազորություններ կտան:

– Նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը մի քանի օր առաջ տված հարցազրույցում տպավորություն էր հայտնել, թե սահմանադրական փոփոխություններով մի նոր «առաջնորդող, ղեկավարող ուժի ստեղծման փորձ է արվում»: Չե՞ք կիսում այս կարծիքը:

– Սահմանադրական փոփոխությունների վերաբերյալ երկրորդ նախագահի տեսակետները նոր չեն, հայտնի են, նա այդ մասին մի քանի անգամ արտահայտվել է: Այս հարցում մեր տեսակետները տարբերվում են: Հակառակը՝ մենք կարծում ենք, որ նախագիծը, տրվող մեխանիզմները նվազեցնում են մեկ ուժի՝ կայուն խորհրդարանական մեծամասնություն լինելու հնարավորությունը: Կայուն մեծամասնություն ասելով՝ մենք չենք հասկանում մեկ կուսակցության մեծամասնություն: Իսկ այն բնութագիրը, որ Ռ. Քոչարյանը տալիս է խորհրդարանական համակարգին, թե քաղաքական ուժերը պետք է բանավիճեն, փորձեն կոմպրոմիսների գնալ, լուծումներ գտնել, մենք հենց դա էլ անում ենք: Ստեղծվելու է նոր քաղաքական մշակույթ, որը նպաստելու է քաղաքական ուժերի կայացմանը: Մենք պետք է դուրս գանք այս ատելության, թշնամանքի մթնոլորտից, որտեղ ընդդիմությունն ու իշխանությունը հարաբերվում են որպես իրար բացառող ուժեր:

Նախագծի 85-րդ հոդվածում ասել ենք, որ առաջին փուլից հետո, եթե հնարավոր լինի կոալիցիաներ ձևավորել, և ասել ենք, որ եթե տեսականորեն հնարավոր է երկրորդ փուլ լինի, ապա դրանից առաջ հնարավոր են դաշինքներ, ինչը ևս բացառում է միակուսակցական համակարգը: Եվ ես չեմ հավատում, որ այսօրվա աշխարհում, երբ մենք մեկուսացած չենք, երբ ունենք բազմաթիվ միջազգային պարտավորություններ, հարաբերություններ, միակուսակցական համակարգ կարող է լինել: Դա կարող է լինել փակ համակարգերում: ԽՍՀՄ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածն արգելում էր այլ կուսակցության գործունեություն: Ես վստահ եմ, որ նոր Սահմանադրությունն առնվազն էապես նպաստելու է որոշումների կոլեգիալ կայացմանը, ոչ միանձնյա կուսակցությունների կայացմանը:

– Բայց մի կուսակցության մեծամասնությունը ապահովելու համար նախատեսված՝ ընտրությունների երկրորդ փուլի հնարավորությունն արդյո՞ք չի խոչընդոտելու կուսակցությունների կայացմանը: Լինելու է մեծամասնություն՝ չի բացառվում, որ նույն ՀՀԿ-ն է կամ Ռ. Քոչարյանի ասած նոր ուժը: Եվ եթե այդ մեծամասնությունն այլ կուսակցությունների հետ կոալիցիա էլ կազմի, ապա նրանք լինելու են մեծամասնությանն ընդամենը սպասարկող ուժեր, ինչպես տարիներ շարունակ եղել է ՀՀԿ-ի ու կոալիցիոն մյուս ուժերի դեպքում:

– Ո՛չ: Այս նախագծի ողջ էությունն այն է, որ այնպիսի կոալիցիա պետք է ստեղծվի, որտեղ ուժերն իրարից կախված են, իրար հետ փոխգործակցության մեջ են: Այնպես պետք է լինի, որ մեկը առանց մյուսի չկարողանա որոշում կայացնել: Դրա համար ենք մենք հավանություն տվել: Եվ երկրորդ փուլից առաջ էլ տվել ենք դաշինքներ ստեղծելու հնարավորություն, երբ մյուս ուժերը կարող են դաշինք կազմել, այդպիսով մեծամասնությունից մեծ լինել ու այդպես մասնակցել երկրորդ փուլին: Բայց ես չեմ հավատում երկրորդ փուլի հնարավորությանը, և մեծամասնությունը դրան գնալուց առաջ պետք է լրջորեն մտածի այդ մասին, որ այդ քայլը կարող է իրեն զրկել ամբողջական իշխանությունից:

– Ռ. Քոչարյանն անդրադարձել էր նաև ԵՏՄ-ին ՀՀ մասնակցությանն ու ասել էր, թե մեր իշխանությունները պետք է չափազանց ակտիվ և ստեղծարար մոտեցում ցուցաբերեն այս իրավիճակին և հասկանան, որ լավ կյանքը որևէ մեկը հենց այնպես չի նվիրելու: Չե՞ք կարծում, որ Ռ. Քոչարյանն այդպիսով դժգոհություն է հայտնել իշխանությունների, կառավարության գործունեության նկատմամբ:

– Դժգոհությունը կառավարության գործունեությունից նոր չէ պարոն Քոչարյանի տեսակետներում: Իհարկե, նա ասում է, որ օբյեկտիվ խնդիրներ առաջացան՝ ռուսական ռուբլին արժեզրկվեց, Ռուսաստանի նկատմամբ պատժամիջոցները թողեցին բացասական ազդեցություն, և ժամկետն էլ բավարար չէ ամբողջական գնահատական տալու համար: Բայց ես համոզված եմ, որ ներքին ռեսուրսները մոբիլիզացնելու, արդյունավետ կառավարում իրականացնելու առումով մենք հսկայական գործ ունենք անելու: Անգամ այս ծանր պայմաններում պետք է կարողանանք համախմբել մեր հնարավորությունները, մի պահ թողնել անձնական, խմբային շահերն ու փորձել այս վիճակից դուրս գալու լուծումներ գտնել:

– Արե՞լ են կառավարությունը, իշխանությունները բոլոր քայլերը, որպեսզի առավելագույնս օգտվեն ԵՏՄ-ի ընձեռած հնարավորություններից: Հատկապես արտահանման դեպքում, որի հետ այնքան մեծ հույսեր էին կապում մեր իշխանությունները:

– Միանշանակ գնահատական չենք կարող տալ: Ես հուսով եմ, որ առաջիկայում երբ մեխանիզմները կսկսեն աշխատել, երբ Հայաստանը կնախագահի այդ կառույցը, երբ բիզնեսը հարմարվի նոր պայմաններին, ինչ-որ փոփոխություններ կլինեն: Բնականաբար, ամբողջովին չի արել: Բայց օբյեկտիվ խնդիրներ եղել են, ու դա համընկել է այս ժամանակաշրջանի հետ: Բայց մենք պետք է կարողանանք մեր ռեսուրսները մոբիլիզացնել, փորձել պետության շահը գերադասել անձերի ու խմբերի շահերից: Սա էլ հսկայական աշխատանք է: Կկարողանա՞ այս կառավարությունը դա առաջիկա ամիսներին ապացուցել՝ միայն ուրախ կլինեմ:

– Ի դեպ, ինչպե՞ս եք վերաբերվում ԵՏՄ-ում նախկին վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի նշանակմանը, հատկապես, որ ՀՀ վարչապետի պաշտոնից նրա հրաժարականի գործում ՀՅԴ-ն իր ներդրումն է ունեցել:

– Նորմալ ենք վերաբերվում, իբրև կառավարության ղեկավարի իր գործունեությունն այլ բան է, իր մասնագիտական կարողությունները, միջազգային ասպարեզներում հարաբերվելու փորձն այլ բան է: Կարծում ենք, որ նախագահության այդ շրջանը պիտի նպաստի առկա խնդիրներն ավելի բարելավելուն և կարող է նպաստել Հայաստանի շահերին:

– Երբ ՀՅԴ-ն Տ. Սարգսյանի ու նրա կառավարության հրաժարական էր պահանջում, հաջորդ կառավարությունից ձեր ակնկալիքները մեծ էին: Այս կառավարությունն արդարացրե՞ց ձեր ակնկալիքները:

– Այսօրվա մեր պետական բյուջեի պատկերը ցույց է տալիս, որ մենք մեծ հաջողություններ չունենք: Որքանով է սա օբյեկտիվ պատճառներից բխող՝ թվարկեցինք դրանք: Որքանով են ներքին խնդիրներից՝ կարծում եմ, որ սա ժամանակի հարց է: Որ մենք այս առումով առաջ չենք գնացել, որ մեծ փոփոխություններ չունենք՝ ակնհայտ է:

– Վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանն իր նշանակումից կարճ ժամանակ հետո հայտարարել էր գործարար աշխարհում հավասար խաղի կանոններ ստեղծելու մասին: Նրա պաշտոնավարումից ավելի քան մեկուկես տարի է անցել: Դա հաջողվե՞լ է:

– Կարծում եմ՝ ոչ:

Հեղինակ՝ Արմինե Ավետյան