Հայոց ազատամարտի, ՀՅ Դաշնակցութեան, Հայաստանի Առաջին հանրապետութեան եւ սփիւռքահայ հանրային-քաղաքական կեանքի հազուագիւտ մեծութիւններից է Կարօ Սասունին: Նրան կարելի է բնութագրել որպէս ազատամարտիկ, քաղաքագէտ եւ դիւանագէտ, պետական գործիչ, պատմաբան եւ աշխարհագրագէտ, գրող, հրապարակախօս եւ գրականագէտ: Երբ այսօր, տասնեակ տարիների հեռաւորութիւնից փորձում ենք խորանալ նրա գործունէութեան մէջ, համոզւում ենք, որ մեր պատմութեան որոշ ողբերգական իրադարձութիւններից միգուցէ հնարաւոր…
Յուլիս 31ի այս օրը, 67 տարի առաջ, Եգիպտոսի մայրաքաղաք Գահիրէի մէջ, 76 տարեկանին, յետ կարճատեւ հիւանդութեան, առյաւէտ փակուեցան աչքերը բժիշկ Համօ Օհանջանեանի։ Հայ ժողովուրդը կորսնցուց միասնական իր յարգանքին եւ համաժողովրդային պաշտամունքին արժանացած մեծ առաքեալ մը, որուն շիրիմին վրայ գրուեցաւ՝ «Ապրեցաւ, ինչպէս քարոզեց»։ Հայրենի հողէն հեռու, տարագիր ու պանդուխտ, աչքը յառած Մասեաց խորհուրդին, այս աշխարհէն հեռացաւ…
Յուլիս 27ի օրը, հայ ժողովուրդի մերօրեայ պատմութեան մէջ փակուեցաւ գերագոյն անձնազոհութեան հերոսական էջ մը, որպէսզի անոր ներշնչումով մեր սերունդները վերանորոգեն Հայաստանի եւ հայութեան ամբողջական ազատագրութեան համար պայքարելու իրենց անդառնալի ուխտը։ 1983 թուականի յուլիսեան այդ օրը, Փորթուկալի մայրաքաղաք Լիզպոնը ժամադրավայրը դարձաւ Ազատ, Անկախ եւ Միացեալ Հայաստանի իրականացման պայքարին զինուորագրուած յեղափոխաշունչ հինգ հայորդիներու, որոնք գերագոյն զոհաբերութեան իրենց…
Յուլիս 25ին, Երկիրն Հայոց յեղափոխական իր տարերքին ամէնէն բուռն պոռթկումը ապրեցաւ։ Օսմանեան եւ Ցարական կայսրութեանց միջեւ երկատուած ու gերեվարուած հայ ժողովուրդը, քաջարի իր յեղափոխականներուն՝ դաշնակցական ֆետայիներու ուժերուն գերագոյն լարումով, պատմութեան թատերաբեմին վրայ իր արժանի տեղը ունենալու իրաւունքը նուաճեց։ Խանասորի դաշտը եւ արշաւանքի ռազմական յատակագիծը Մէկ օրուան մէջ իրագործուեցաւ Խանասորի Արշաւանքը։ Քանի մը ժամուան մէջ քիւրտ…
1923 թուականի Յուլիս 24ի այս օրը գրուեցաւ սեւ էջերէն մէկը Հայ Դատի արիւնալի պատմութեան։ Յուլիսի այդ օրը, 91 տարի առաջ, Զուիցերիոյ Լօզան քաղաքին մէջ ստորագրուեցաւ հաշտութեան դաշնագիր մը Թուրքիոյ եւ Յունաստանի միջեւ։ Իբրեւ այդպիսին՝ իբրեւ թուրքեւյունական խաղաղութեան դաշնագիր, առաջին ակնարկով Հայաստանի, հայ ժողովուրդի եւ Հայ Դատի հետ ուղղակի աղերս չունի Լօզանի Դաշնագիրը։ Բայց որովհետեւ Լօզանի…
Յուլիսին, 117 տարի առաջ, Վանի հիւսիս-արեւելքը գտնուող Սպահան (նաեւ՝ Սապահան կոչուած է) լիճը եւ զայն շրջապատող հայոցբարձրաբերձ լեռները լուռ վկաները դարձան հայ ֆետայիներու հերոսական խոյանքին ու մարտունակութեան։ 1897ի Յուլիս 20էն 24 երկարող օրերուն, խմբապետներ Վազգէնի եւ Գուրգէնի ղեկավարած 30 դաշնակցական ֆետայիներու խումբը, թուրք-պարսկական սահմանը հատելու ժամանակ, Սպահան լիճի մերձակայքը, յաղթական կռիւ մղեց քիւրտ ասպատակողներու եւ…
Ծանօթ.- Վ. Մենակի (Վարդգէս Ահարոնեան) գրչին պատկանող վերի խորագրով այս յօդուածը, որ լոյս է տեսել Թիֆլիսում հրատարակուող ՀՅ Դաշնակցութեան Վրաստանի Կենտրոնական կոմիտէի օրգան «Աշխատաւոր» թերթի 9 Յունիսի 1918, թիւ 57 համարում, վերաբերում է Անդրանիկի հրամանատարութեամբ գործող կամաւորական առաջին գնդի վաշտապետներից, դաշնակցական մարտիկ Նիկոլ Յակոբեանին, որը ծանօթ էր պարզ Նիկոլ անունով: Նկատի ունենալով, որ շատ քչերին…
1921ի այս օրը, Յուլիս 12ին, Հայաստանի Հանրապետութեան ազատ ու անկախ վերջին տարածքն ու միջնաբերդը՝ Լեռնահայաստանը եւս ինկաւ Կարմիր Բանակի տիրապետութեան տակ։ Հայոց բազմադարեան պատմութեան ամէնէն դառն ու տխուր պահերէն մէկը կը խորհրդանշէ 12 Յուլիս 1921ը, որովհետեւ 93 տարի առաջ հայ ժողովուրդը իր ազատութեան եւ անկախութեան վերջին արծուեբոյնը եւս զիջեցաւ Հայաստանին պարտադրուած խորհրդային իշխանութեան։ Շատ բան…
Սասունի մարտական ուժերը համալրելու նպատակով 1898 թ. 2-րդ Ընդհանուր ժողովից հետո մինչև 1904թ. հոկտեմբերը, Հ.Յ. Դաշնակցության կողմից Երկիր ուղարկած մարտական ու զինատար խմբերը, բացառությամբ Թորգոմի «Մրրիկ» զինատար հեծելախմբի, բախվելով թուրքական զորամասերի ու քրդական հրոսակախմբերի, ինչպես նաև ռուսական սահմանապահ ուժերի դիմադրությանը` ջախջախվել կամ մատնվելով անհաջողության` վերադարձել են Կարսի ու Սալմաստի շրջաններ: Հայդուկային խմբերի անհաջողությունները թելադրում էին,…
Դիանա Աբգար. այս անունն այսօր քչերը գիտեն: Հայուհին, որի իսկական անունն Անահիտ էր, իսկ օրիորդական ազգանունն Աղաբեկյան, 1920թ-ին Հայաստանի Առաջին Հանրապետության դեսպանն էր Ճապոնիայում եւ Հեռավոր Արեւելքում: Թեեւ աշխարհի առաջին կին դեսպան ընդունված է համարել Ալեքսանդրա Կոլոնտային, ով 1923 թվականից 1952 թվականը եղել է ԽՍՀՄ դեսպանը Նորվեգիայում, Մեքսիկայում եւ Շվեդիայում, բայց դա այնքան էլ այդպես…
