Դէմքեր եւ իրադարձութիւններ

Համօ (Համազասպ) Օհանջանեան (1873-1947). Մեծ Դաշնակցականը՝ որ «ապրեցաւ, ինչպէս քարոզեց»

Յուլիս 31ին, Եգիպտոսի մայրաքաղաք Գահիրէի մէջ, 76 տարեկանին, յետ կարճատեւ հիւանդութեան, առյաւէտ փակուեցան աչքերը բժիշկ Համօ Օհանջանեանի։ Հայ ժողովուրդը կորսնցուց միասնական իր յարգանքին եւ համաժողովրդային պաշտամունքին արժանացած մեծ առաքեալ մը, որուն շիրիմին վրայ գրուեցաւ՝ «Ապրեցաւ, ինչպէս քարոզեց»։ Հայրենի հողէն հեռու, տարագիր ու պանդուխտ, աչքը յառած Մասեաց խորհուրդին, այս աշխարհէն հեռացաւ ազատ ու անկախ Հայաստանի կերտիչներէն՝…

Շաւարշ Նարդունի (Այվազեան Ասքանազ, 1898-1968). Սփիւռք կոչուած ԱՔՍՈՐին եւ Սփիւռքահայու ՏԱԳՆԱՊին սրտաբուխ «բանե՜ր»ն ու «մեղեդինե՜ր»ը

Յուլիս 28, 1968-ին մահացաւ սփիւռքահայ բանաստեղծ Շաւարշ Նարդունին: Արձակ բանաստեղծութիւնը եւ արեւմտահայերէնը գեղարուեստական բարձունք մը նուաճեցին Նարդունիի գրիչով։ Գրելու պարզ, խոհուն ու պատկերաւոր ոճը իր լաւագոյն ներկայացուցչներէն մէկը ունեցաւ յանձին Նարդունիի։ Նոյնպէս եւ ճարտասանութիւնն ու հռետորութիւնը բազմաշնորհ այս մտաւորականին բարձրացուցին Հայկական Սփիւռքի ամէնէն սիրուած ու փնտռուած բանախօսներու պատուանդանին։ Իսկ հրապարակագրական, իմաստասիրական ու բժշկագիտական գրականութեան իր…

Լիզպոնի Հինգ Հերոսներու Նահատակութեան 30րդ Տարեդարձին Առիթով

Լիզպոնի Հինգ Նահատակներու Յիշատակին Յուլիս 27, 1983ին ՝ Սեդօ, Սիմոն, Սագօ, Արա եւ Վաչէ հնգեակը դիմած էր ծայրայեղութեան, արմատականութեան: Հայրենիքէ եւ անոր ստեղծած գուգուրանքէն զրկուած, անոնք նուիրուեցան ազատագրութեան ու դատի ի խնդիր մղուող արդար պայքարին: Արդարեւ Յուլիս 27, 1983ին, ժամը 11:30ին, Փորթուկալի մայրաքաղաք՝ Լիզպոնի մէջ, թրքական դեսպանատունն ու անոր կից գտնուող թուրք դեսպանին բնակարանը, թատերաբեմ…

25 Յուլիս 1897. Խանասորի Արշաւանքին յեղափոխական դասերը

Յուլիս 25ի այս օրը, 116 տարի առաջ, Երկիրն Հայոց յեղափոխական իր տարերքին ամէնէն բուռն պոռթկումը ապրեցաւ։ Օսմանեան եւ Ցարական կայսրութեանց միջեւ երկատուած ու gերեվարուած հայ ժողովուրդը, քաջարի իր յեղափոխականներուն՝ դաշնակցական ֆետայիներու ուժերուն գերագոյն լարումով, պատմութեան թատերաբեմին վրայ իր արժանի տեղը ունենալու իրաւունքը նուաճեց։ Խանասորի դաշտը եւ արշաւանքի ռազմական յատակագիծը Մէկ օրուան մէջ իրագործուեցաւ Խանասորի Արշաւանքը։…

24 Յուլիս 1923. Լօզանի Դաշնագրին ամօթալի լռութեան 90ամեակը

Յուլիս 24ի այս օրը կը լրանայ 90ամեակը Լօզանի Դաշնագրին ստորագրութեան, որ սեւ էջ մը բացաւ Հայ Դատի պատմութեան մէջ։ 24 Յուլիս 1923ին, Զուիցերիոյ Լօզան քաղաքին մէջ, ստորագրուեցաւ հաշտութեան դաշնագիր մը Թուրքիոյ եւ Յունաստանի միջեւ։ Իբրեւ այդպիսին՝ իբրեւ թուրքեւյունական խաղաղութեան դաշնագիր, առաջին տպաւորութեամբ Հայաստանի, հայ ժողովուրդին եւ Հայ Դատի հետ ուղղակի աղերս չունէր, պէտք չէ ունենար…

Գլխիս տակ դաշույն կդնեք, որ էն աշխարհում էլ պայքարեմ

1992թ. այս օրը Արցախի Մյուրիշեն գյուղի մոտակայքում մարտական առաջադրանք կատարելիս դավադիր ականից նահատակվեցին արցախյան պայքարի երեք նվիրյալ կամավորներ՝ Երոն՝ Արմեն Երիցյան, Արայիկը՝ Արա Ավագյանը եւ Շուշիի գումարտակի հրամանատար, Արցախյան պատերազմի հերոս, լեգենդար Վարդան Ստեփանյանը՝ Դուշման Վարդանը: Արցախյան ազատամարտի հերոսներին շատ հաճախ հիշում ենք որպես զենքի մարդ՝ Հայրենիքը թշնամու ձեռքից ազատելու երազանքով: Սակայն, երբ որեւէ առիթով…

19 Յունիսին, 1920 թուականին, Արամ Երկանեան ահաբեկեց Պաքուի հայութեան 1918ի ջարդերուն պատասխանատու Ֆաթալի Խան-Խոյսկին

Յունիս 19ի այս օրը, 93 տարի առաջ, 1920ի Մայիսին արդէն խորհրդային հանրապետութիւն հռչակուած Ատրպէյճանի մուսաւաթական առաջին կառավարութեան նախագահը՝ Ֆաթալի Խան Խոյսկին ահաբեկուեցաւ Թիֆլիսի Գոլովինսկի փողոցին (այժմ՝ Ռուսթավելլի պողոտայ) վրայ։ Ահաբեկիչը Արամ Երկանեան անունով դաշնակցական երիտասարդ մըն էր, որ իր յանդուգն գործողութեամբ առաջին եւ կարեւոր քայլ մը կը նետէր թուրքեւազերի հայասպան ջարդարարներուն արդար դատաստանի եւ մահապատիժի…

Ռուբէն Դարբինեան (Արտաշէս Չիլինկարեան, 1882-1968). Հայ քաղաքական մտքի դեգերումներուն յառաջապահը

Յունիս 14ի այս օրը, 45 տարի առաջ, 86 տարեկան ծերունազարդ հասակին, Պոսթընի մէջ վախճանեցաւ հայ քաղաքական մտքի մեծավաստակ մշակներէն Ռուբէն Դարբինեան, որուն անունին անջնջելիօրէն կապուած պիտի մնայ նուաճումը հայ մամուլի կոթողական փառքերէն մէկը հանդիսացող «Հայրենիք Ամսագիր»ի հրատարակութեան։ Նոյնինքն Պոսթընի «Հայրենիք» օրաթերթին ամէնէն երկարակեաց խմբագրապետը եղաւ Ռուբէն Դարբինեան։ 1922էն 1968, մինչեւ իր վերջին շունչը, Ռ. Դարբինեան…

Դեռ սպասում են Կարոտ Մկրտչյանի վերադարձին

1992թ. Հունիսի 13-ին Հյուսիսային Արցախի` Շահումյանի շրջանի ինքնապաշտպանական մարտերի ժամանակ անհետ կորավ Արցախյան ազատամարտի հերոս հրամանատարներից մեկը` Պռոշյանի ջոկատի հրամանատար Կարոտ Մկրտչյանը: Դրանից օրեր առաջ նախատեսված էր, որ պետք է սկսվեին Գետաշենի եւ Մարտունաշենի ազատագրման գործողությունները: Կամավորական ջոկատների երազանքն էր՝ ազատագրել այն եւ տարածքը վերադարձնել իրական տերերին: Շահումյանում էին դաշնակցական ջոկատները, շահումյանցիները, վերիշենցիները, ալավերդցիները, «Արաբոյի»,…

10 Յունիս, 1909. Պոլսոյ «Ազատամարտ»ին ծնունդը նոր հորիզոններ բացաւ Հայ Մամուլին առջեւ

10 Յունիսը ծննդեան տարեդարձն է հայ մամուլի յառաջապահներէն՝ Պոլսոյ «Ազատամարտ» օրաթերթին։ 104 տարի առաջ, 1909ի այս օրը, ատենի Օսմանեան Կայսրութեան մայրաքաղաքին մէջ, Դաշնակցութիւնը լոյս ընծայեց «Ազատամարտ» անունով իր պաշտօնաթերթին առաջին համարը։ Իր առաջին թիւերէն իսկ, «Ազատամարտ» յորդեցաւ ու գլեցանցաւ սոսկական լրագիրի մը սահմանները։ Աւելի ճշգրիտ՝ անմիջապէս դարձաւ ամբողջական եւ լիարժէք մարմնաւորումը Հայ Թերթի։ Օսմանեան Սահմանադրութիւնը…