(Հարաւային Կովկասի իրադարձութիւնների մասին)
Հարաւային Կովկասում վերջին շաբաթուայ իրադարձութիւնները, փաստացի պատերազմը` ողբերգական հետեւանքներով, միջազգային լարուածութիւնը եւ հնարաւոր զարգացումները պարզում են նոր իրողութիւններ, որոնք ուղղակիօրէն առնչւում են մեր տարածաշրջանի հեռանկարին եւ չեն կարող չմտահոգել Հայաստանն ու հայութիւնը: Մեր անմիջական հարեւանութեամբ կատարուածը եւ՛ քաղաքական, եւ՛ տնտեսական առումով նոր մարտահրաւէրներ է ստեղծում: Առաջին արձագանքն, ի հարկէ, ցաւն է բոլոր կողմերի հազարաւոր մարդկային զոհերի եւ խեղուած ճակատագրերի համար:

Այսօրուայ գերնխնդիրն է նման իրավիճակների բացառումը ապագայում: Ուժի կիրառմամբ ազգամիջեան հարցերը լուծելու 90-ականների փուլը աւարտուած է, եւ վերջին դէպքերը աւելորդ անգամ ապացուցեցին այդպիսի գործելակերպի անհեռանկարայնութիւնն ու ողբերգականութիւնը:

Մի կողմից պէտք է գիտակցել` Վրաստանը մեր անմիջական հարեւանն է, որի կայունութիւնը եւ բնականոն զարգացումը բացառիկ կարեւոր է մեզ համար, իսկ Ռուսաստանը Հայաստանի ռազմավարական գործընկերն է եւ դերակատարութիւն ունի Կովկասում, միւս կողմից ակնյայտ է` տարածարշջանին չի կարող ձեռնտու լինել Եւրամիութիւն-ռուսաստան-ամն յարաբերութիւնների բախումնային սրումը:

Չնայած ՀՀ պաշտօնեաների հաւաստիացումներին, թէ բեռնափոխադրումների հարցում պրոբլեմներ չկան` մենք մտահոգութիւններ ունենք եւ ակնկալում ենք, որ այս դժուարին կացութեան մէջ բարեկամ Վրաստանը խոչընդոտներ չյարուցի:

Մեզ համար կացութիւնը երեք առումով է գերկարեւոր: Առաջինը` Արցախի ժողովրդի` սեփական կամքով իր ճակատագրի տնօրինման իրաւունքի ամրապնդման խնդիրն է: Վերջին դէպքերը ակնյայտօրէն ցոյց տուեցին, որ բռնի ուժով խնդիրը լուծելու ադրբեջանական նկրտումները ոչ միայն անհեռանկար են, այլեւ տարածաշրջանը էլ աւելի անկանխատեսելի ցնցումների են տանելու: Արցախը չի կարող Ադրբեջանի կազմում լինել: Մենք պարտաւոր ենք կարգաւորման բանակցութիւններում առաւել յստակ ու ամբողջական պաշտպանել մեր ազգային-պետական շահերը եւ պահանջել, որ կողմերը առաջին հերթին ուժի կիրառումը բացառող իրաւական փաստաթուղթ ստորագրեն:

Երկրորդը` վրացահայութեան եւ յատկապէս հայաբնակ Ջաւախքի անվտանգութեան, իբրեւ ազգային փոքրամասնութեան իրաւունքների պաշտպանութեան եւ ինքնավարութեան խնդիրն է: Այստեղ մենք անտարբեր չենք կարող լինել եւ ուզում ենք հաւատալ, որ Վրաստանը ամենայն պատասխանատուութեամբ, միջազգային իրաւունքի գերակայ սկզբունքներով կ’առաջնորդուի այս հարցում:

Յաջորդը` երկրի կայունութեան եւ ներպետական-ներազգային հիմնարար խնդիրներում առաւելագոյն միասնականութեան անհրաժեշտութեան գիտակցումն է: Սա ժողովրդի եւ պատմութեան առջեւ պատասխանատուութեան հարց է:

Յուսով ենք` բուռն հակազդեցութիւններից յետոյ եւ՛ հակամարտող կողմերը, եւ՛ միջազգային հանրութիւնը տարածաշրջանը խաղաղեցնելու եւ առկայ խնդիրները քաղաքակիրթ ճանապարհով կարգաւորելու ուղիներ կգտնեն: Այդ ջանքերին կարող է ու պէտք է միանայ նաեւ Հայաստանը:

ՀՅ Դաշնակցութիւնը վստահ է եւ պատրաստ է ջանքեր ներդնել, որ ի վերջոյ Հարաւային Կովկասում լիարժէք համագործակցութեան ու զարգացման հիմքեր ստեղծուէն, եւ հարեւան ժողովուրդները համերաշխ ապրելու հնարաւորութիւն ունենան:

Հ.Յ.ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ԲԻՒՐՕ
Երեւան, 15 օգոստոսի 2008թ.