1923 թուականի Յուլիս 24ի այս օրը գրուեցաւ սեւ էջերէն մէկը Հայ Դատի արիւնալի պատմութեան։ Յուլիսի այդ օրը, 91 տարի առաջ, Զուիցերիոյ Լօզան քաղաքին մէջ ստորագրուեցաւ հաշտութեան դաշնագիր մը Թուրքիոյ եւ Յունաստանի միջեւ։ Իբրեւ այդպիսին՝ իբրեւ թուրքեւյունական խաղաղութեան դաշնագիր, առաջին ակնարկով Հայաստանի, հայ ժողովուրդի եւ Հայ Դատի հետ ուղղակի աղերս չունի Լօզանի Դաշնագիրը։ Բայց որովհետեւ Լօզանի…
Յուլիսին, 117 տարի առաջ, Վանի հիւսիս-արեւելքը գտնուող Սպահան (նաեւ՝ Սապահան կոչուած է) լիճը եւ զայն շրջապատող հայոցբարձրաբերձ լեռները լուռ վկաները դարձան հայ ֆետայիներու հերոսական խոյանքին ու մարտունակութեան։ 1897ի Յուլիս 20էն 24 երկարող օրերուն, խմբապետներ Վազգէնի եւ Գուրգէնի ղեկավարած 30 դաշնակցական ֆետայիներու խումբը, թուրք-պարսկական սահմանը հատելու ժամանակ, Սպահան լիճի մերձակայքը, յաղթական կռիւ մղեց քիւրտ ասպատակողներու եւ…
Ծանօթ.- Վ. Մենակի (Վարդգէս Ահարոնեան) գրչին պատկանող վերի խորագրով այս յօդուածը, որ լոյս է տեսել Թիֆլիսում հրատարակուող ՀՅ Դաշնակցութեան Վրաստանի Կենտրոնական կոմիտէի օրգան «Աշխատաւոր» թերթի 9 Յունիսի 1918, թիւ 57 համարում, վերաբերում է Անդրանիկի հրամանատարութեամբ գործող կամաւորական առաջին գնդի վաշտապետներից, դաշնակցական մարտիկ Նիկոլ Յակոբեանին, որը ծանօթ էր պարզ Նիկոլ անունով: Նկատի ունենալով, որ շատ քչերին…
1921ի այս օրը, Յուլիս 12ին, Հայաստանի Հանրապետութեան ազատ ու անկախ վերջին տարածքն ու միջնաբերդը՝ Լեռնահայաստանը եւս ինկաւ Կարմիր Բանակի տիրապետութեան տակ։ Հայոց բազմադարեան պատմութեան ամէնէն դառն ու տխուր պահերէն մէկը կը խորհրդանշէ 12 Յուլիս 1921ը, որովհետեւ 93 տարի առաջ հայ ժողովուրդը իր ազատութեան եւ անկախութեան վերջին արծուեբոյնը եւս զիջեցաւ Հայաստանին պարտադրուած խորհրդային իշխանութեան։ Շատ բան…
Սասունի մարտական ուժերը համալրելու նպատակով 1898 թ. 2-րդ Ընդհանուր ժողովից հետո մինչև 1904թ. հոկտեմբերը, Հ.Յ. Դաշնակցության կողմից Երկիր ուղարկած մարտական ու զինատար խմբերը, բացառությամբ Թորգոմի «Մրրիկ» զինատար հեծելախմբի, բախվելով թուրքական զորամասերի ու քրդական հրոսակախմբերի, ինչպես նաև ռուսական սահմանապահ ուժերի դիմադրությանը` ջախջախվել կամ մատնվելով անհաջողության` վերադարձել են Կարսի ու Սալմաստի շրջաններ: Հայդուկային խմբերի անհաջողությունները թելադրում էին,…
Դիանա Աբգար. այս անունն այսօր քչերը գիտեն: Հայուհին, որի իսկական անունն Անահիտ էր, իսկ օրիորդական ազգանունն Աղաբեկյան, 1920թ-ին Հայաստանի Առաջին Հանրապետության դեսպանն էր Ճապոնիայում եւ Հեռավոր Արեւելքում: Թեեւ աշխարհի առաջին կին դեսպան ընդունված է համարել Ալեքսանդրա Կոլոնտային, ով 1923 թվականից 1952 թվականը եղել է ԽՍՀՄ դեսպանը Նորվեգիայում, Մեքսիկայում եւ Շվեդիայում, բայց դա այնքան էլ այդպես…
Այսօր Դուշման Վարդանի զոհվելու օրն է, եւ ավելի քան 20 տարի հարազատները, ընկերներն ու նրա հերոսությամբ հպարտացող մարդիկ Եռաբլուր են շտապում: 1966 թվականի մարտի 9-ին, Երևանում, սովորական պայմաններում ծնվեց անսովոր մի մանչուկ, ծնվեց ու ժառանգեց սրբացած նախնու անունը՝ Վարդան։ Մեծացավ զարմանահրաշ գրքերի աշխարհում՝ գրադարանում, մայրը Երևանի Նուրբ բրդյա գործվածքեղենի կոմբինատի արհմիութենական գրադարանի վարիչն էր։ Մայր…
46 տարի առաջ, 1968ի Յուլիս 2ի այս օրը, Երեւանի մէջ, Խ. Միութեան Պետական Անվտանգութեան Կոմիտէի ծառայողները ձերբակալեցին եւ երկարամեայ բանտարկութեան դատապարտեցին խումբ մը հայ երիտասարդներ, որոնք համարձակութիւնը ունեցած էին խորհրդային պաշտօնական արգելքը արհամարհելու եւ հրատարակած էին ընդյատակեայ թերթ մը՝ «Յանուն Հայրենիքի» անունով։ 1960ականներուն խորհրդային կողմն աշխարհի թափ առած այլախոհական շարժումին առաջին գլխաւոր դրսեւորումն էր «Յանուն…
Շուրջ մէկուկէս դար է, որ հայոց իրերայաջորդ սերունդներու շրթներէն միշտ կը հնչէ, երբեմն յաղթագոռ, երբեմն դողդոջ ձայնով, փառաբանութիւնը դիւցազնական Զէյթունի, որ 1862 թուականի այս օրերուն արդի ժամանակաշրջանի իր առաջին ապստամբութիւնը ունեցաւ թուրքերու օսմանեան բռնատիրութեան դէմ, յաղթականօրէն ետ մղեց հայոց անառիկ արծուեբոյնը գրաւելու թրքական փորձերը եւ Ազգին ու Հայրենիքին կտակեց իր գօտեպնդիչ քայլերգը. Կեցցէ՛ Զէյթուն, ապրի՛…
Յունիս 27ի այս օրը հայ ժողովուրդը կը նշէ Մարտակերտի ազատագրութեան, որ ուղին հարթեց Արցախի ազգային-ազատագրական պայքարի վերջին փուլի յաղթական աւարտին։ Եթէ Մայիս 1992ի Շուշիի ազատագրման յաղթանակով Արցախեան պայքարը սկիզբը դրաւ Հայաստանի հետ Լաչինի անցքով վերամիացման իր յաղթարշաւին, ապա 1993ի Յունիս 26-28ին, Մարտակերտի ազատագրութեամբ, անցաւ ամբողջ Արցախը ատրպէյճանական բռնագրաւումէն ազատագրելու ռազմական ընդհանուր յարձակողականի։ Յունիս 2էն սկսեալ,…
