Դէմքեր եւ իրադարձութիւններ

Միքայէլ Վարանդեան (1872-1934). Թուրքիոյ ցեղասպանական ոճիրին յետ-Եղեռնեան նահատակ գաղափարապաշտը

Ապրիլեան ոգեկոչումներու եւ խորհրդածութեանց ծանր մթնոլորտը յատկապէս շեշտելու կու գայ Ապրիլ 22ի այս օրուան զուգադիպող մահուան 79րդ տարելիցը Միքայէլ Վարանդեանի։ 1915ի Ապրիլ 24ին Պոլսոյ մէջ ձերբակալուած, աքսորուած ու Արհաւիրքի ճամբուն վրայ տմարդի խոշտանգուած ու նահատակուած հայոց Մեծերու շարքին չգտնուեցաւ Միքայէլ Վարանդեան։ Բայց Հայկական Յեղափոխութեան անկրկնելի գաղափարախօսն ու Դաշնակցութեան տեսաբանը այլապէս, թրքական պետութեան գործադրած հայասպանական մեծ…

Արշաւիր Շիրակեան (1900-1973). Արդարութեան Մարտիկը, որուն առաքելութիւնը՝ «Կտա՜կն էր Նահատակներուն»

Հայ ժողովուրդի հերոսական ծնունդներու պանթէոնին մէջ բարձրադիր իր պատուանդանը ունի Արշաւիր Շիրակեան։ 12 Ապրիլ 1973ին, այնքա՜ն արիւնահեղութիւն եւ սարսափ տեսած իր աչքերը առյաւէտ փակեց Հ.Յ.Դ. «Նեմեսիս» Գործողութեան քաջասիրտ Ահաբեկիչը։ Հայկական Ցեղասպանութեան պատասխանատու թրքական պետութեան ներկայացուցիչները պատուհասող դաշնակցական արդարագործներու փաղանգին մէջ Արշաւիր Շիրակեան հանդիսացաւ ա՛յն իւրայատուկ դէմքը, որ գործեց իր առաքելութեան ազգային ու քաղաքական, գաղափարական եւ…

Գառնիկ Գիւզալեան (1893-1958). Հայ քաղաքական մտքի զարգացման պատմաբան գաղափարախօսը

Յիսունհինգ տարի առաջ, 1958ի Ապրիլ 8ի այս օրը, շրջապտոյտով մը Աղեքսանդրիա գտնուած միջոցին, յանկարծամահ եղաւ Հայաստանի Անկախութեան սերունդին արժանաւոր ներկայացուցիչներէն Գառնիկ Գիւզալեան, որ սերունդներու յիշողութեան մէջ պիտի ապրի իբրեւ հայ քաղաքական մտքի պատմաբան գաղափարախօսը։ Այս տարի կը լրանայ նաեւ ծննդեան 120ամեակը Գառնիկ Գիւզալեանի, որ յատկապէս յետ-Եղեռնեան Հայկական Սփիւռքի գաղափարական հունաւորման ու քաղաքական հասունացման մարզին մէջ…

Սողոմոն Թեհլիրեան (1896-1960). Հայկական վրիժառութեան սրբալոյս դէմքը

Ապրիլ 2ի այս օրը ծննդեան տարեդարձն է հայկական վրիժառութեան սրբալոյս դէմքին՝ Սողոմոն Թեհլիրեանի։ Հայեւթուրք յարաբերութեանց արիւնալի պատմութեան մէջ մեծատառ գրուած անուն է Սողոմոն Թեհլիրեան, որ հայ ժողովուրդին դէմ Թուրքիոյ կողմէ պետականօրէն գործադրուած ցեղասպանական ծանրագոյն ոճիրն գլխաւոր պատասխանատուին՝ Թալէաթ փաշայի արդարահատոյց ահաբեկման իրագործողը եղաւ եւ, իբրեւ այդպիսին, անմահացաւ մեր ազգային յիշողութեան մէջ։ Արհաւիրքի եւ արդար հատուցման…

Արմէն Գարօ (Գարեգին Փաստրմաճեան, 1872-1923). Հայկական Ասպետութեան անկոտրում Կամքը

Մարտ 27ի այս օրը կը լրանայ մահուան 90ամեակը հայ ժողովուրդի յեղափոխական հերոսապատումին եզակի դէմքերէն Արմէն Գարոյի։ Պանք Օթոմանի գրաւման յանդուգն գործողութեամբ հռչակուեցաւ անունը Արմէն Գարոյի, որ Բաբգէն Սիւնիի կողքին եւ մանաւանդ անոր նահատակութենէն ետք, Հրաչ Թիրիաքեանի հետ միասնաբար, ղեկավարեց Օսմանեան Կայսրութեան ելեւմըտական ողնաշարը հարուածելու հայ յեղափոխական շարժման շռնդալից գրոհը։ Արմէն Գարօ միեւնոյն վճռականութեամբ եւ յանդգնութեամբ…

Նիկոլ Աղբալեան (1873-1947). Հայաստանի եւ հայ ժողովուրդի վեհաշուք մտաւորականը

Հայ ժողովուրդի բազմադարեան հոգեմտաւոր հարտութեան եւ ազգային-հասարակական արժէքային ժառանգութեան առաքելատիպ վերանորոգիչներէն է Նիկոլ Աղբալեան, որուն ծննդեան 140րդ տարեդարձն էր երկու օր առաջ՝ Մարտ 24ին։ Բազմաշնորհ ու տաղանդաշատ մտքի մշակ, ազգային-պետական ղեկավար գործիչ եւ քաղաքական-հասարակական անձնուէր առաջնորդ մը եղաւ Աղբալեան, որ իր կեանքը աւարտեց տարագրութեան մէջ՝ իբրեւ մեծ մանկավարժ եւ հանրային դաստիարակ, իր անունը անջնջելիօրէն կապելով…

Խմբապետ Մուշեղ (Աւետիսեան, 1887-1956). Ֆետայի Խմբապետի դաշնակցական անբասիր մարմնաւորումը

Տարուան այս օրը՝ Մարտ 19ին կ’ոգեկոչենք մահուան տարելիցը հայ ժողովուրդի ֆետայական շարժման առասպելատիպ հերոսներէն Խմբապետ Մուշեղի։ Խմբապետ Մուշեղ անմահացաւ մեր ժողովուրդի ազգային յիշողութեան մէջ ոչ միայն իր Սասնոյ ինքնապաշտպանութեան եւ անկախ Հայաստանի հայացման հերոսական Գործով, այլեւ՝ Դաշնակցական Խմբապետի բարոյական ու գաղափարական աւանդը մարմնաւորելու իր արժանաւորութեամբ։ Յատկապէս սփիւռքեան ափերու վրայ կազմաւորուած հայոց սերունդները ազգային-ազատագրական պայքարի եւ…

17 Մարտ 1905. Վիտոշի Խորհուրդը եւ Քրիստափորեան Աւանդը

Մարտ ամսու 17րդ օրը կը խորհրդանշէ մեր ժողովուրդի ազգային-ազատագրական շարժման բարոյական վեհացումին եւ յեղափոխական պայծառակերպման օրը։ Օրը՝ իր անձին օրինակով ամբողջ սերունդներ յարատեւ կռուի առաջնորդելու, անյաջողութեանց մատնուելու գնով պայքարի վճռականութիւնը չկորսնցնելու եւ Հայաստանի ու հայութեան ամբողջական ազատագրումի դարաւոր երազը անպայման յաղթանակով պսակելու անդառնալի Ուխտին։ Օրը՝ Վիտոշի Խորհուրդին եւ Քրիստափորեան Պատգամին։ 108 տարի առաջ, 17 Մարտ…

Հայկական Նյուրենբերգ

30- ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՆՅՈՒՐՆԲԵՐԳ 1914թ. հուլիսին պայթեցավ Ա համաշխ. Պատերազմը, մասնակ­ցությամբ` մեկ կողմե Անգլիո, Ֆրանսայի եւ Ռուսաստանի դաշնակ­ցության եւ մյուս կողմե` Գերմանիո եւ Ավստրո-Հունգարիո զինակ­ցության: Օսմանյան կայսրությունը կմնար չեզոք: Բայց իթթիհատա­կան կառավարությունը հեւիհեւ կպատրաստվեր մասնակ­ցելու պատե­րազմին1: * * * Նույն տարվա հունիս-հուլիսին, Կարնո մեջ, տեղի կունենար Հ.Յ.Դ. 8-րդ Ընդհ. ժողովը, օրակարգի գլխավոր կետով` Հայաստանի բարենորոգումներու հարցը: Խանդավառ էր…

ԴՐՕ (Դրաստամատ Կանայեան, 1884-1956). Յանդուգն եւ անվեհեր Ազատամարտիկի «հաստաբուն կաղնին»

Մարտ 8ի այս օրը, դաշնակցական մամուլը հայաշխարհին գուժեց, որ «Տապալեցաւ հաստաբուն կաղնին»։ Իր գործը անաւարտ թողած՝ հայոց աշխարհէն հեռացաւ յանդուգն եւ անվեհեր Ազատամարտիկի բացառիկ մարմնաւորումը՝ ԴՐՕ։ Իր կենդանութեան իսկ, ԴՐՕ առասպելական հերոսը դարձաւ հայ ժողովուրդին։ Իսկ մահէն ասդին, որքան ժամանակը թաւալի, այնքան աւելի կը պայծառանայ մարտունակ կերպարը Հայու Յանդգնութիւնն ու Խիզախութիւնը անկրկնելիօրէն մարմնաւորած «մրրկածին» Ազատամարտիկին։…