Դեկտեմբեր 21ի այս օրը, 57 տարի առաջ, Խորհրդային Միութեան ծայր աստիճան «վտանգաւոր» նկատուած «բանտարկեալ»ներու Վլատիմիր բանտին մէջ, իր վերջին շունչը փչեց Հայկական Ազատամարտի անկրկնելի հերոսներէն Գարեգին Նժդեհ։ Հայ ժողովուրդը միայն յաւուր պատշաճի յարգանքի տուրք ընծայելու մղումով չէ, որ կþոգեկոչէ Նժդեհի մահուան տարելիցը։ Ոչ ալ տարուան միայն այս օրը կը ստեղծէ պատեհութիւնը, որպէսզի ամենայն հաւատքով ու…
Երէկ՝ Դեկտեմբեր 19ին, լրացաւ մահուան 77րդ տարելիցը Հայկական Ազատամարտի ոսկեմատեանին մէջ իր բացառիկ տեղը ունեցող անբասիր յեղափոխականի դաշնակցակա՛ն կերպարի մը՝ Լեւոն Թադէոսեանի (Պապաշա)։ Սիմոն Զաւարեանի եւ Յոնան Դաւթեանի կողքին, հայ յեղափոխականի բարոյական խստապահանջութիւնը եւ մաքրակրօնութիւնը անձնական վարքով արմատաւորած ու Դաշնակցութեան բարոյական հեղինակութիւնը արժանաւորապէս մարմնաւորած դէմքերու շարքին, անպայման իր յատուկ տեղը ունի Լեւոն Թադէոսեան, որ իր…
Դեկտեմբեր 5ի այս օրը, Իտալիոյ մայրաքաղաք Հռոմի փողոցներէն մէկուն վրայ, օր – ցերեկով, հայ ժողովուրդը արդար մահապատիժի ենթարկեց աւելի քան մէկուկէս միլիոն հայորդիներու ցեղասպանութեան թրքական ոճիրին գլխաւոր պատասխանատուներէն՝ Իթթիհատական կառավարութեան վարչապետ Սայիտ Հալիմ Փաշան։ Ահաբեկիչը 21 տարեկան երիտասարդ մըն էր, անունը՝ Արշաւիր Շիրակեան։ Առաջին Աշխարհամարտը դեռ չսկսած, երբ Հին Աշխարհը կը գալարուէր գաղթատիրութեան ճիրաններուն մէջ…
Վահէին առաջին անգամ հանդիպել եմ 1963 թւականին՝ Բէյրութում: Ուշ գիշեր էր: Եթէ չեմ սխալւում, հաւաքւած էինք «Բագին»-ի խմբագրատանը: Ներկաներից յիշում եմ՝ Գեղարդին, Յակոբ Կիւլոյեանին, Պօղոս Սնապեանին, Սամուէլ Սարուխանեանին եւ Անդրանիկ Ծառուկեանին: Վերջինս խմբին միացաւ աւելի ուշ ժամի, ընդառաջելով մեր հեռախօսային դիմումին: Կարճ ժամանակում Վահէն գրաւեց իմ ուշադրութիւնը, իր տարօրինակ,- չասելու համար երբեմն հակասական,- մտածումներով, որոնք…
Նոյեմբեր 29ի այս օրը, մեր ժողովուրդը կորսնցուց իր ազգային էութեան եւ մարդկային ինքնուրոյն ներաշխարհին ամէնէն խորիմաց վերծանողներէն ու մեծատաղանդ գրողներէն Լեւոն Շանթը։ Յատկապէս թատերական իր գործերով՝ մանաւա՛նդ կոթողական իր «Հին Աստուածներ»ով անմահացած գրողն է Լեւոն Շանթ։ Բայց ճշմարտութեան դէմ մեղանչել պիտի ըլլար միայն իբրեւ մեծատաղանդ թատերագիր յիշել այնքա՜ն բազմաշնորհ ու բազմավաստակ դէմքը Լեւոն Շանթի, որ…
Թերեւս ուրիշ ազգերու պարագային հազուադէպ կը պատահի, որ յոբելեար մը, իր մեծարման նուիրուած հանդիսաւոր պահուն, երբ իր վաստակն ու ժառանգութիւնը ըստ արժանւոյն կը փառաւորուին, այդպէս յանկարծակի, բեմէն իր շնորհակալութեան խօսքն ու պատգամը փոխանցած ժամանակ, կաթուածահար իյնայ եւ առյաւէտ փակէ իր աչքերը։ Բայց հայ իրականութեան մէջ, յատկապէս յետ¬եղեռնեան ժամանակաշրջանի առաջին տասնամեակներուն, հազուադէպ չեղան հանդիսաւոր բեմի վրայ…
Նոյեմբեր 25ի օրը, յիսուն տարի առաջ, Մ. Նահանգներու Պոսթըն քաղաքի հայահոծ արուարձաններէն Ուստրի մէջ, տեղի կ’ունենար Դաշնակցութեան Օրուան հանդիսաշուք տօնակատարութիւնը։ Օրուան բանախօսն էր «Հայրենիք» օրաթերթի պատասխանատու խմբագիր Գուրգէն Մխիթարեան։ Հայ գրականութեան, հրապարակագրութեան եւ դաշնակցական մտածողութեան երախտաշատ պատգամաբերը, սակայն, չկրցաւ աւարտել իր բանախօսութիւնը. յանկարծամահ ինկաւ եւ այդպէս, հանդիսաւորապէս, առյաւէտ հրաժեշտ տուաւ իր պաշտած ժողովուրդի զաւակներուն։ Տարաբախտ…
Նոյեմբեր 18ին կ”ոգեկոչենք մահուան տարելիցը հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական շարժման առիւծասիրտ նուիրեալներէն Գալուստ Արխանեանի։ 19րդ դարավերջին թափ առած հայոց յեղափոխական ըմբոստացման առաջին ծիծեռնակներէն եղաւ մնձուրեցի այս հայորդին, որ Տերսիմի Քեռիին (Ռուբէն Շիշմանեան) հետ, 1890ին նորակազմ Դաշնակցութեան միանալով, Փոքր Հայքի տարածքին գործող ֆետայական խումբերը ի մի բերին եւ կազմակերպ հունով յառաջ մղեցին։ Կարճատեւ եղաւ ֆետայական գործունէութիւնը Երզնկա…
Հայ ժողովուրդի հերոսական ծնունդներու անմոռանալի փաղանգին մէջ առանձնայատուկ տեղ կը գրաւէ Միսաք Թորլաքեան, որուն մահուան 44րդ տարելիցն է այսօր (Նոյեմբեր 12): 12 Նոյեմբեր 1968ին, Քալիֆորնիոյ մէջ, ութսուն տարեկան հասակին, առյաւէտ փակուեցան ցաւատանջ աչքերը Ազգային Հերոսին: Ցաւատանջ աչքեր՝ որոնք մանուկ տարիքէն զարհուրանքով տեսած էին ե՛ւ Համիտեան կոտորածները, ե՛ւ 1915ին թրքական պետութեան գործադրած ցեղասպանական մեծ ոճիրը, ե՛ւ…
Հոկտեմբեր 27ի օրը, Պոլսոյ մէջ, դէպի Հ.Յ.Դ. պաշտօնաթերթ «Ազատամարտ»ի խմբագրատուն ամէնօրեայ իր քալելու ընթացքին, 47 տարեկանին սրտէն կաթուածահար ինկաւ Սիմոն Զաւարեան։ Այդպէս յանկարծամահ՝ հայոց աշխարհէն մարմնապէս հեռացաւ հայ ժողովուրդի եզակի դէմքերէն մէկը, որ իր կեանքով ու գործով, անհատականութեամբ ու գաղափարական աշխարհով՝ նուաճեց հայոց գալիք սերունդներուն ԴԱՇՆԱԿՑԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ ներշնչման աղբիւր մնալու եւ առաջնորդող օրինակ ծառայելու անմահութիւնը։ Հ.Յ.Դաշնակցութեան…
